Heden wordt sterfdag Nynke van Hichtum herdacht

Op 9 januari 1939 overleed de schrijfster Nynke van Hichtum, geboren te in 1860, als Sjoukje Maria Diederika Bokma-de Boer. Ze werd de levensgezel van de socialistische voorman Pieter Jelles Troelstra
(1860-1930). Ze maakte naam als schrijfster; haar bekendste boek werd Afke's tiental, dat oorspronkelijk in het Nederlands werd gepubliceerd.
Over haar leven werd door regisseur Pieter Verhoeff in 2001 de Nederlandse speelfilm Nynke gerealiseerd.

Op 8 januari 1896 stierf de dichter Paul Verlaine

Paul Verlaine, portret
door Gustave Courbet
(1819-1877).

Mede als gevolg van alcoholisme is de Franse dichter Paul Verlaine op 8 januari 1896 te Parijs overleden. Hij was op 30 maart 1844 in het Noord-Franse Metz geboren.
Deze poète maudit (gedoemde dichter) is beroemd geworden in samenhang met twee collega's en vrienden, Charles Baudelaire (1821-1867) en Arthur Rimbaud (1854-1891), die eveneens als poètes maudits te boek staan, hetgeen overigens ook nog voor Tristan Corbière (1845-1875) en Stéphane Mallarmé (1842-1898) kan gelden. Bekendheid kreeg en hield hij vooral als gevolg van een bundeling van stukken van deze gedoemde dichters. Daarin werden tevens teksten opgenomen van Pauvre Lelian, een anagram-pseudoniem van Paul Verlaine zelf.
Het wordt door literatuurkenners als bijzonderheid beschouwd dat deze bundel met werk van die gedoemden zo goed werd ontvangen, aangezien ze nimmer populair zijn geweest en evenmin gemakkelijke teksten hebben geproduceerd. Wel heel bijzondere die de tanden der eeuwen dienen te doorstaan.

Markant-schrijversportretten te zien op Cultura 24

Renate Rubinstein
Drie dagen achtereen zendt het digitale tv-net Cultura 24 een aflevering uit van het NOS-programma Markant.
Op woensdag 4 januari, tussen 20:00 uur en 20:48 uur, wordt een interview gepresenteerd dat Ischa Meijer (19-) heeft gehouden met schrijfster Renate Rubinstein (1929-1990), die vooral naam heeft gemaakt als columniste voor onder meer Vrij Nederland; daar met als schuilnaam Tamar. Ze had een tijdlang een hartstochtelijke relatie met collega Simon Carmiggelt, over wie ze tevens een boek heeft geschreven: Mijn beter ik (1991).
Enkele andere, markante titels uit haar oeuvre:
Klein chinees woordenboek (1975)
Niet de woorden, maar de stem (1979)
Toekomstmuziek (1986)
Over mijn katten (1989)
Tussen kat en mens (posthuum verschenen in 2006).

Arthur Lehning
Donderdag 5 januari, tussen 20:00 uur en 20:55 uur, volgt in diezelfde reeks een portret van Arthur Lehning (1899-2000), anarchist, essayist en vertaler.
Hij heeft in de jaren twintig van de vorige eeuw enige tijd als redacteur van een tijdschrift gefungeerd en na de oorlog publiceerde hij onder meer in Libertinage.
Zijn eerste historische werk, Die Sozialdemokratie und der Krieg, verscheen in 1924.
In 1954 is van hem het boek De vriend van mijn jeugd, over de dichter Marsman, uitgekomen; twee decennia later is het boek herdrukt.

Hélène Nolthenius
Op vrijdag 6 januari, opnieuw tussen 20:00 uur en 20:55 uur, volgt de laatste van de drie afleveringen van het NOS-programma Markant ─ in ieder geval van deze tv-week ─, waarin opnieuw een schrijversportret wordt getoond: deze keer is dat van Hélène Nolthenius (1920-2000). Ze schreef, als cultuurhistorica, één en ander over de middeleeuwen, met name over de Renaissance, daarnaast was ze musicoloog. Een boek over de symfonieën van Ludwig van Beethoven en, veel later, een boek over het Gregoriaans, zijn blijvende mijlpalen in haar non fiction-lijst van boeken. Hélène Nolthenius publiceerde eveneens proza, waarin de middeleeuwen opnieuw een rol hebben gespeeld.
__________
Voor eventuele herhalingen van deze programma's, met name overdag en in de nachtelijke uren, zij hier verwezen naar de programmagegevens van de zender in kwestie.

Verfilmd drama naar Paul Claudel op TV5 Monde

Paul Claudel. Foto
van 14 maart 1927.

TV5 Monde, het Franstalige, wereldwijd uitzendende, tv-net, biedt op dinsdag 3 januari de verfilming van het toneelstuk Le Partage de midi uit 1948 van de Franse, internationaal vermaarde  Paul Claudel (1868-1955), dichter, toneelschrijver en diplomaat, die op 4 april 1946 werd verkozen tot lid van de Academie française.
Ene Ysé voelt zich niet gelukkig met haar echtgenoot. Ze zoekt en vindt troost in de armen van een andere man die haar bezwangert.
Partage de midi ─ de filmtitel is zonder lidwoord ─ is een Franse speelfilm uit 2011 van de Franse regisseur Claude Mouriéras (geboren 1953). Daarin zien we Marina Hands, Eric Ruf en Hervé Pierre.
Uitzending zal worden gerealiseerd tussen 21:00 uur en 22:15 uur.

NDR's 'Sonntagsstudio': Kurt Tucholsky zu Ehren

Kurt Tucholsky in 1931.

In het programma Sonntagsstudio van de regionale Duitse radiozender NDR Kultur wordt op zondag 1 januari 2012 een opname uitgezonden die werd gemaakt tijdens het Harbour Front Festival dat op 23 november 2011 werd gehouden in het Sankt Pauli Theater te Hamburg: Tucholsky zu Ehren.
Auteur, essayist, literatuurpaus en Tucholsky-kenner bij uitnemendheid Fritz J. Raddatz (*1931) heeft voor dat festival een selectie gemaakt uit het oeuvre van Kurt Tucholsky (1890-1935). Hannelore Hoger en Christian Redl dragen voor. Het geheel valt te beluisteren op genoemde datum en dito zender, tussen 20:05 uur en 22:05 uur.

Tante Olga van Michel Heim op TV5 Monde

Op woensdag 27 december begint op TV5 Monde, kort voor middernacht de uitzending van een registratie van het toneelstuk Tante Olga uit 2008 van de Franse romancier, dramaturg, regisseur en zanger Michel Heim (*1945), dat is geïnspireerd op de ruime wijde wereld, die behoorde aan de Russische schrijver ─ van onder meer toneelstukken ─ Anton Tsjechov (1860-1904).
Voor de regie van Tante Olga tekende Jacques Legré; onder de spelers komen we Claude Darvy, Frédérique Villedant en Dominique Scheer tegen. Het verhaal komt er, kort samengevat, op neer dat de gezusters Karamazov hun nichtke aan een partner van het andere geslacht willen helpen.
De uitzending duurt tot in de nacht op donderdag 29 december om ongeveer 01:36 uur.

Fontanes Irrungen Wirrungen in 14 afleveringen

Op dinsdag 27 december wordt de eerste aflevering uitgezonden van een veertiendelige reeks voordrachten uit de roman Irrungen Wirrungen uit 1888 van één der belangrijkste figuren uit de Duitse letteren van tweede helft van de negentiende eeuw: Theodor Fontane (1819-1898).
De eerste vier afleveringen worden in de laatste week van 2011 uitgezonden, van dinsdag 27 tot en met vrijdag 30 december; de beide daarop volgende weken, de eerste van januari 2012 bieden beide keren vijf afleveringen, steeds van maandag 2 tot en met vrijdag 5 (de delen 5-10) en van maandag 9 tot en met vrijdag 13 januari (de delen 11-15).

Al die avonden kunt u een half uur luisteren naar de klassiekste onder de Duitse voorleesstemmen: die van Gerd Westphal (1920-2002), steeds tussen 22:05 uur en 22:35 uur, in het programma Am Abend vorgelesen van de regionale Duitse radiozender NDR Kultur.
__________
Theodor Fontane: Irrungen Wirrungen ─ Text und Kommentar, Suhrkamp BasisBibliothek (Nr. 81). Mit einem Kommentar von Helmut Nobis. 258 Seiten, Paperback. Suhrkamp Verlag, Frankfurt am Main, 2006. ISBN 978-3-518-18881-1