Biografisch drama
In de nacht van vrijdag 13 op zaterdag 14 maart — tussen 00:20 uur en 02:10 uur — zendt de VPRO via Nederland 2 de speelfilm Sylvia uit. Het is een biografisch drama uit 2003, geregisseerd door Christine Jeffs, die het nogal korte leven van de Amerikaanse schrijfster Sylvia Plath (1932-1963) laat uitbeelden door Gyneth Paltrow. Ondanks haar korte leven heeft Sylvia Plath de status van sterauteur bereikt.
donderdag 12 maart 2009
donderdag 26 februari 2009
Guillaume Apollinaire: 1909
1909
La dame avait une robe
En ottoman violine
Et sa tunique brodée d'or
Était composée de deux panneaux
S'attachent sur l'épaule
Les yeux dansant comme des anges
Elle riait elle riait
Elle avait un visage au couleurs de France
Les yeux bleus les dents blanches et les lèvres très rouges
Elle avait un visage aux couleurs de France
Elle était décolletée en rond
Et coiffée à la Récamier
Avec de beaux bras nus
N'entendrait-t-on jamais sonner minuit
La dame en robe d'ottoman violine
Et en tunique brodée d'or
Décollettée en rond
Promenait ses boucles
Son bandeau d'or
Et trainait des petits souliers à boucles
Elle était si belle
Que tu n'aurais pas osé l'aimer
Jamais les femmes atroces dans les quartiers énormes
Où nassaient chaque jour quelques êtres nouveaux
Le fer était leur sang la flamme ler cerveau
J'aimais j'aimais le peuple habile des machines
Le luxe et la beauté ne sont que son écume
Cette femme était si belle
Qu' elle me faisait peur
__________
Uit: Alcools — Poèmes 1898-1913
Guillaume Apollinaire (1880-1918)
[pseudoniem van Guillelmus Albert Vladmir
Alexandre Apollinaris de Kostrowitzki]
__________
Foto: Guillaume Apollinaire na zijn verwonding in 1916.
La dame avait une robe
En ottoman violine
Et sa tunique brodée d'or
Était composée de deux panneaux
S'attachent sur l'épaule
Les yeux dansant comme des anges
Elle riait elle riait
Elle avait un visage au couleurs de France
Les yeux bleus les dents blanches et les lèvres très rouges
Elle avait un visage aux couleurs de France
Elle était décolletée en rondEt coiffée à la Récamier
Avec de beaux bras nus
N'entendrait-t-on jamais sonner minuit
La dame en robe d'ottoman violine
Et en tunique brodée d'or
Décollettée en rond
Promenait ses boucles
Son bandeau d'or
Et trainait des petits souliers à boucles
Elle était si belle
Que tu n'aurais pas osé l'aimer
Jamais les femmes atroces dans les quartiers énormes
Où nassaient chaque jour quelques êtres nouveaux
Le fer était leur sang la flamme ler cerveau
J'aimais j'aimais le peuple habile des machines
Le luxe et la beauté ne sont que son écume
Cette femme était si belle
Qu' elle me faisait peur
__________
Uit: Alcools — Poèmes 1898-1913
Guillaume Apollinaire (1880-1918)
[pseudoniem van Guillelmus Albert Vladmir
Alexandre Apollinaris de Kostrowitzki]
__________
Foto: Guillaume Apollinaire na zijn verwonding in 1916.
zaterdag 21 februari 2009
Wlliams 'Suddenly last summer op radio WDR 3
Verdrongen feiten
In de aflevering van het theaterprogramma Bühne: Radio, die door de
Duitse radiozender WDR 3 op 22 februari, 's avonds tussen 20:05 uur en 22:00 uur, wordt uitgezonden, komt zondag de Amerikaanse toneel-, poëzie- en prozaschrijver Tennessee Williams (1911-1983) [1] aan bod met zijn intrigerende drama Suddenly last summer uit 1958, over een vlucht in psychisch afwijkend gedrag ter verdringing van een traumatische situatie, die om meer dan één reden buiten de werkelijkheid zou moeten blijven.
Het stuk behoort tot het voornaamste dat uit Williams' pen is gevloeid, en is meer dan eens verfilmd. Al snel na het toneelsucces — een jaar nadat het stuk voor het eerst was gepresenteerd — werd er een Hollywood-film van gemaakt door Joseph Mankiewicz met Elizabeth Taylor, Kathryn Hepburn en Montgomery Clift. Gore Vidal schreef, samen met Tennessee Williams, het script voor de film.
In 1993 werd het als BBC Play, met onder anderen Maggie Smith en Rob Lowe, Natasha Richardson en Richard E. Grant uitgezonden.
__________
[1] Zijn werkelijke voornamen waren Thomas Lanier, maar hij kreeg van zijn klasgenoten Tennessee als bijnaam vanwege zijn zeer zuidelijke accent.
____________
Afbeeldingen
1. De schrijver Tennessee Williams in 1965.
2. Afbeelding van een scène uit de film uit 1959 voorop de dvd-doos.
In de aflevering van het theaterprogramma Bühne: Radio, die door de
Duitse radiozender WDR 3 op 22 februari, 's avonds tussen 20:05 uur en 22:00 uur, wordt uitgezonden, komt zondag de Amerikaanse toneel-, poëzie- en prozaschrijver Tennessee Williams (1911-1983) [1] aan bod met zijn intrigerende drama Suddenly last summer uit 1958, over een vlucht in psychisch afwijkend gedrag ter verdringing van een traumatische situatie, die om meer dan één reden buiten de werkelijkheid zou moeten blijven.
Het stuk behoort tot het voornaamste dat uit Williams' pen is gevloeid, en is meer dan eens verfilmd. Al snel na het toneelsucces — een jaar nadat het stuk voor het eerst was gepresenteerd — werd er een Hollywood-film van gemaakt door Joseph Mankiewicz met Elizabeth Taylor, Kathryn Hepburn en Montgomery Clift. Gore Vidal schreef, samen met Tennessee Williams, het script voor de film.In 1993 werd het als BBC Play, met onder anderen Maggie Smith en Rob Lowe, Natasha Richardson en Richard E. Grant uitgezonden.
__________
[1] Zijn werkelijke voornamen waren Thomas Lanier, maar hij kreeg van zijn klasgenoten Tennessee als bijnaam vanwege zijn zeer zuidelijke accent.
____________
Afbeeldingen
1. De schrijver Tennessee Williams in 1965.
2. Afbeelding van een scène uit de film uit 1959 voorop de dvd-doos.
woensdag 18 februari 2009
Twee gedichten van William Butler Yeats (1865-1939) — Nobelprijs Literatuur 1923
THE ROSE TREE
'O WORDS are lightly spoken,'
Said Pearse to Conolly,
'Maybe a breath of politic words
Has withered our Rose Tree;
Or maybe but a wind that blows
Across the bitter sea.'
'It needs to be but watered,'
James Conolly replied,
'To make the green come out again
And spread on every side,
And shake the blossom from the bad
To be the garden's pride.'
'But where can we draw water,'
Said Pearse to Conolly,
'When all the wells are parched away?
O plain as plain can be
There's nothing but our own red blood
Can make a right Rose Tree.'
Uit: Michael Robartes and the Dancer (1921)
THE FOOL BY THE ROADSIDE
WHEN all works that have
From cradle run to grave
From grave to cradle run instead;
When thoughts that a fool
Has wound upon a spool
Are but loose thread, are but loose thread;
When cradle and spool are past
And I mere shade at last
Coagulate of stuff
Transparent like the wind,
I think that I may find
A faithful love, a faithful love.
WILLIAM BUTLER YEATS (1865-1939)
[Nobelprijs Literatuur 1923]
Uit: The Tower (1928)
'O WORDS are lightly spoken,'
Said Pearse to Conolly,
'Maybe a breath of politic words
Has withered our Rose Tree;
Or maybe but a wind that blows
Across the bitter sea.'
'It needs to be but watered,'
James Conolly replied,
'To make the green come out again
And spread on every side,
And shake the blossom from the bad
To be the garden's pride.'
'But where can we draw water,'
Said Pearse to Conolly,
'When all the wells are parched away?
O plain as plain can be
There's nothing but our own red blood
Can make a right Rose Tree.'
Uit: Michael Robartes and the Dancer (1921)
THE FOOL BY THE ROADSIDE
WHEN all works that have
From cradle run to grave
From grave to cradle run instead;
When thoughts that a fool
Has wound upon a spool
Are but loose thread, are but loose thread;
When cradle and spool are past
And I mere shade at last
Coagulate of stuff
Transparent like the wind,
I think that I may find
A faithful love, a faithful love.
WILLIAM BUTLER YEATS (1865-1939)
[Nobelprijs Literatuur 1923]
Uit: The Tower (1928)
maandag 2 februari 2009
Drie, onderling verschillende, Nederlandstalige dichters in documentaire filmbeelden
Drie verschillende films
Deze week zal, in het kader van De Week van de Poëzie, het digitale VPRO-televisiekanaal met die onnozele naam — Holland Doc— nog enkele keren de drie verschillende dichtersportretten uitzenden, die de laatste dagen reeds enige malen te zien waren: over Gerrit Kouwenaar, Gerrit Komrij en Jotie T'Hooft. Twee van hen zijn nog in leven, de beide die de voornaam Gerrit dragen en Nederlanders zijn. De Vlaamse Jotie, die de jongste van het stel was — de beide anderen werden in 1923, respectievelijk 1944 geboren — en in de eerste oktoberweek van 1977 als 21-jarige is gestorven als gevolg van een overdosis heroïne. Volgens de gegevens, die de VPRO verstrekt naar aanleiding van de documentaire over deze uitzonderlijke Vlaamse jongen, was het cocaïne.
Geen van beide vergiften heeft echter iets heroïsch en leidt zeker niet tot nieuwe, grootse poëzie van degene die aan het lijden ten onder gegaan is.
Gerrit Kouwenaar
Op dinsdag 3 februari en nog drie keer deze week wordt de bijna een uur durende documentaire, Totaal witte kamer, over Gerrit Kouwenaar, uit het jaar 2004, herhaald: een prachtig, intiem portret van de dichter intal van situaties: als weduwnaar, kort nadat zijn tachtigste jaar was voltooid. Beelden van het drukke verkeer in Amsterdam, van een stille werkkamer, afgewisseld met stemmen van enkele anderen, die Kouwenaar goed kennen — Anna Enquist bijvoorbeelden Kees Fens, die een terechte lofzang op de treffende beknoptheid van deze poëet houdt — en van een optreden bij boekhandel Ko van Leest, waar de dichter uit zijn nieuwe bundel voordraagt. De regisseur heeft Kouwenaar begeleid naar zijn huis in Frankrijk waar hij enige maanden per jaar met zijn echtgenote heeft doorgebracht en waar hij nu in een karig ingericht onderkomen zijn denk- en dichtwerk kan verrichten met in het boekenrek een exemplaar van Het Juiste Woord dat Kouwenaar prees — al zou hij velen een tegengestelde menig kunnen horen verkondigen. "Van Dale is te groot." Tja, je kunt niet alles steeds op en neer van en naar Nederland weer meenemen. De beelden die in Frankrijk worden geschoten, dragen in een totaal andere omgeving toch hetzelfde uit als die van en in de grote stad: inspirerende 'plaatjes' met steeds een geheel eigen poëtisch karakter, al is de hunkering die zij oproepen naar meer van die beelden en zo mogelijk bijpassende woorden die tezamen nieuwe poëzie vormen — dus in die context het liefst van de inmiddels bejaarde dichter zelf — wel groter en ingrijpender dan door de weergave van een volle boekwinkel en/of het drukke verkeer op straat, al hebben al die situaties hun eigen poëtische karakter voor al diegenen die het willen en — veelal daardoor — ook kunnen zien.
Dinsdag 3 februari 21:55 uur op de zender Holland Doc
Woensdag 4 februari, 18:35 uur
Donderdag 5 februari, 13:25 uur
Vrijdag 6 februari 21:50 uur
Gerrit Komrij
Hoewel Gerrit Komrij vier jaar — 2000-2004 — de functie van Dichter des Vaderlands heeft vervuld en dat niet ten onrechte, is hij — geheel in
tegenstelling tot Kouwenaar, zijn voornaamgenoot — op tal van andere fronten als auteur actief: columnist, criticus, essayïst, romancier en tonelist. Omstreden was hij dikwijls door wat hij woensdags op de Achterpagina van NRC/Handelsblad ten beste gaf over roddelbladen, scientology, domme gansjes en stupide paapse rituelen. Het heeft hem niet zelden persoonlijke bedreigingen en eventueel hangende processen opgeleverd, maar dat heeft Komrij er niet van weerhouden flink te keer te blijven gaan tegen wat hij als misstanden beschouwde. Dat in die soms verkapte, dan weer onverholen scheldkritieken toch altijd plaats was en bleef voor een gulle lach dan wel een meesmuilen of een spontane uithaal van verrassing, is al geruime tijd een grote verdienste en geeft de man op zich al een terechte aanspraak op de betiteling poëet, hoe prozaïsch de tekst in kwestie op zich ook mocht wezen.
De maker van de documentaire die deze week tot en met vrijdag nog drie keer wordt uitgezonden, draagt de titel De gelukkige schizo, duurt ongeveer een uur, en zet Komrij neer als de eeuwige Buitenstaander. Hoewel hij zich midden in het bruisende leven kan bevinden, is hij in alle omstandigheden een buitenstaander geweest en gebleven. Dat werd vanzelfsprekend versterkt toen hij, nu alweer een kwart eeuw geleden, zich in Portugal heeft gevestigd en vrij snel daarna via een column liet weten dat hij kon leven voor de helft, of nog minder, van het bedrag dat hij daarvoor in Nederland nodig had, en voorts besefte hij dat de mensen aldaar minder gejaagd waren en mede daardoor gelukkiger, ondanks het feit dat er ook aan hun bestaan diverse bezwaren kleefden, zoals armoede, die overigens van een relatieve omvang was, aangezien er rijkdom in een andere vorm tegenover stond.
In de nacht van dinsdag 3 op woensdag 4 februari vanaf 00:45 uur op Holland Doc
Woensdag 4 februari vanaf 21:20 uur
Donderdag 5 februari vanaf 16:10 uur
Jotie T'Hooft
Bijna niemand, die er niet specifiek naar heeft gezocht, zal weten dat deze jong gestorven dichter — op wiens graf ook alleen maar Jotie staat — in werkelijkheid Johan Geeraard Adriaan als voornamen droeg. De documentaire, die in het kader van de poëzieweek op dat digitale kanaal, over deze zo intens droevig geëindigde Vlaamse poëet nog drie keer wordt uitgezonden, draagt de titel Junkieverdriet, naar de gelijknamige, tweede bundel gedichten uit 1976. In zijn korte bestaan heeft hij binnen vier jaar toch vijf boeken met poëzie geproduceerd, die na zijn overlijden ook nog als verzamelbundels zijn uitgegeven: de poëzie in 1981, het proza in 1982.
De documentaire met de duur van onegveer zvijfenvijftig minuten, en die de komende dagen nog twee keer zal worden uitgezonden op datzelfde digitale Nederlandse kanaal, stamt uit 1980.
In de nacht van dinsdag 3 op woensdag 4 februari, vanaf 00:45 uur op Holland Doc
Woensdag 4 februari vanaf 22:20 uur
Donderdag 5 februari vanaf 17:10 uur
___________
Afbeeldingen
1. De Nederlandse dichter Gerrit Kouwenaar.
2. De Nederlandse dichter, essayïst, criticus, dramaturg Gerrit Komrij.
3. Voorzijde van het boekje Levensbeschrijving over de Vlaamse dichter Jotie T'Hooft.
Deze week zal, in het kader van De Week van de Poëzie, het digitale VPRO-televisiekanaal met die onnozele naam — Holland Doc— nog enkele keren de drie verschillende dichtersportretten uitzenden, die de laatste dagen reeds enige malen te zien waren: over Gerrit Kouwenaar, Gerrit Komrij en Jotie T'Hooft. Twee van hen zijn nog in leven, de beide die de voornaam Gerrit dragen en Nederlanders zijn. De Vlaamse Jotie, die de jongste van het stel was — de beide anderen werden in 1923, respectievelijk 1944 geboren — en in de eerste oktoberweek van 1977 als 21-jarige is gestorven als gevolg van een overdosis heroïne. Volgens de gegevens, die de VPRO verstrekt naar aanleiding van de documentaire over deze uitzonderlijke Vlaamse jongen, was het cocaïne.
Geen van beide vergiften heeft echter iets heroïsch en leidt zeker niet tot nieuwe, grootse poëzie van degene die aan het lijden ten onder gegaan is.Gerrit Kouwenaar
Op dinsdag 3 februari en nog drie keer deze week wordt de bijna een uur durende documentaire, Totaal witte kamer, over Gerrit Kouwenaar, uit het jaar 2004, herhaald: een prachtig, intiem portret van de dichter intal van situaties: als weduwnaar, kort nadat zijn tachtigste jaar was voltooid. Beelden van het drukke verkeer in Amsterdam, van een stille werkkamer, afgewisseld met stemmen van enkele anderen, die Kouwenaar goed kennen — Anna Enquist bijvoorbeelden Kees Fens, die een terechte lofzang op de treffende beknoptheid van deze poëet houdt — en van een optreden bij boekhandel Ko van Leest, waar de dichter uit zijn nieuwe bundel voordraagt. De regisseur heeft Kouwenaar begeleid naar zijn huis in Frankrijk waar hij enige maanden per jaar met zijn echtgenote heeft doorgebracht en waar hij nu in een karig ingericht onderkomen zijn denk- en dichtwerk kan verrichten met in het boekenrek een exemplaar van Het Juiste Woord dat Kouwenaar prees — al zou hij velen een tegengestelde menig kunnen horen verkondigen. "Van Dale is te groot." Tja, je kunt niet alles steeds op en neer van en naar Nederland weer meenemen. De beelden die in Frankrijk worden geschoten, dragen in een totaal andere omgeving toch hetzelfde uit als die van en in de grote stad: inspirerende 'plaatjes' met steeds een geheel eigen poëtisch karakter, al is de hunkering die zij oproepen naar meer van die beelden en zo mogelijk bijpassende woorden die tezamen nieuwe poëzie vormen — dus in die context het liefst van de inmiddels bejaarde dichter zelf — wel groter en ingrijpender dan door de weergave van een volle boekwinkel en/of het drukke verkeer op straat, al hebben al die situaties hun eigen poëtische karakter voor al diegenen die het willen en — veelal daardoor — ook kunnen zien.
Dinsdag 3 februari 21:55 uur op de zender Holland Doc
Woensdag 4 februari, 18:35 uur
Donderdag 5 februari, 13:25 uur
Vrijdag 6 februari 21:50 uur
Gerrit Komrij
Hoewel Gerrit Komrij vier jaar — 2000-2004 — de functie van Dichter des Vaderlands heeft vervuld en dat niet ten onrechte, is hij — geheel in
tegenstelling tot Kouwenaar, zijn voornaamgenoot — op tal van andere fronten als auteur actief: columnist, criticus, essayïst, romancier en tonelist. Omstreden was hij dikwijls door wat hij woensdags op de Achterpagina van NRC/Handelsblad ten beste gaf over roddelbladen, scientology, domme gansjes en stupide paapse rituelen. Het heeft hem niet zelden persoonlijke bedreigingen en eventueel hangende processen opgeleverd, maar dat heeft Komrij er niet van weerhouden flink te keer te blijven gaan tegen wat hij als misstanden beschouwde. Dat in die soms verkapte, dan weer onverholen scheldkritieken toch altijd plaats was en bleef voor een gulle lach dan wel een meesmuilen of een spontane uithaal van verrassing, is al geruime tijd een grote verdienste en geeft de man op zich al een terechte aanspraak op de betiteling poëet, hoe prozaïsch de tekst in kwestie op zich ook mocht wezen.De maker van de documentaire die deze week tot en met vrijdag nog drie keer wordt uitgezonden, draagt de titel De gelukkige schizo, duurt ongeveer een uur, en zet Komrij neer als de eeuwige Buitenstaander. Hoewel hij zich midden in het bruisende leven kan bevinden, is hij in alle omstandigheden een buitenstaander geweest en gebleven. Dat werd vanzelfsprekend versterkt toen hij, nu alweer een kwart eeuw geleden, zich in Portugal heeft gevestigd en vrij snel daarna via een column liet weten dat hij kon leven voor de helft, of nog minder, van het bedrag dat hij daarvoor in Nederland nodig had, en voorts besefte hij dat de mensen aldaar minder gejaagd waren en mede daardoor gelukkiger, ondanks het feit dat er ook aan hun bestaan diverse bezwaren kleefden, zoals armoede, die overigens van een relatieve omvang was, aangezien er rijkdom in een andere vorm tegenover stond.
In de nacht van dinsdag 3 op woensdag 4 februari vanaf 00:45 uur op Holland Doc
Woensdag 4 februari vanaf 21:20 uur
Donderdag 5 februari vanaf 16:10 uur
Jotie T'Hooft
Bijna niemand, die er niet specifiek naar heeft gezocht, zal weten dat deze jong gestorven dichter — op wiens graf ook alleen maar Jotie staat — in werkelijkheid Johan Geeraard Adriaan als voornamen droeg. De documentaire, die in het kader van de poëzieweek op dat digitale kanaal, over deze zo intens droevig geëindigde Vlaamse poëet nog drie keer wordt uitgezonden, draagt de titel Junkieverdriet, naar de gelijknamige, tweede bundel gedichten uit 1976. In zijn korte bestaan heeft hij binnen vier jaar toch vijf boeken met poëzie geproduceerd, die na zijn overlijden ook nog als verzamelbundels zijn uitgegeven: de poëzie in 1981, het proza in 1982.
De documentaire met de duur van onegveer zvijfenvijftig minuten, en die de komende dagen nog twee keer zal worden uitgezonden op datzelfde digitale Nederlandse kanaal, stamt uit 1980.
In de nacht van dinsdag 3 op woensdag 4 februari, vanaf 00:45 uur op Holland Doc
Woensdag 4 februari vanaf 22:20 uur
Donderdag 5 februari vanaf 17:10 uur
___________
Afbeeldingen
1. De Nederlandse dichter Gerrit Kouwenaar.
2. De Nederlandse dichter, essayïst, criticus, dramaturg Gerrit Komrij.
3. Voorzijde van het boekje Levensbeschrijving over de Vlaamse dichter Jotie T'Hooft.
vrijdag 30 januari 2009
Het leven van letteren-paus Marcel Reich-Ranicki
Korte documentaire
Arte-televisie presenteert op zaterdag 31 januari tussen 17:20 uur en 18:05 uur [1] een Portret van de thans 88-jarige literatuurcriticus [2] Marcel Reich-
Ranicki, die kan terugkijken op een zeer rijk leven vol kleuren en tevens vervuld van zwart-witte gebeurtenissen in de bruine tijd die Europa en andere delen van de wereld aan de rand van de afgrond heeft gebracht.
Over die eerste acht decennia vanaf 1920 heeft de man in 1999 een zeer succesvol boek gepubliceerd dat een enorme oplaag heeft gehaald en daarmee ook de kas van de criticus aardig heeft gespekt. Eind 2000 kwam er een pocket-editie van op de markt en een band vol met reacties, kritieken en documenten, en in 2005 een keuze uit die memoires, in eerste instantie bedoeld voor scholieren. Dat op zich is een uitstekende zaak, maar wellicht kan het boek ook een goede optie zijn voor die vele mensen, welke enige schroom voelen bij de confrontatie met zogeheten dikke boeken.
Productief leven
Die Marcel Reich-Ranicki is veel meer omstreden dan menig andere litertuurcritus of andersoortige recensent in andere takken van de wereld der kunsten.
Dat zal niet alleen zijn oorsprong vinden in de goed leesbare manier waarop de man zijn meningen in geschrifte verkondigd, maar mede door zijn veelvuldige optredens voor televisiecamera's waar hij op een uiterst extravert-emotionele wijze kond deed van zijn opvattingen, ook en met name in zijn 'eigen' programma Das Literarische Quartett dat gedurende dertien jaar met enige regelmaat op de buis te zien was en dat, ondanks het relatief late tijdstip, toch een miljoen kijkers trok. Dat de meeste geuite opvattingen van Reich-Ranicki doorgaans goed gefundeerd zijn, is natuurlijk een prima zaak, maar ook hij kan zich niet onttrekken aan de verleiding van het gevoelsmatige vooroordeel dat, in relatief onbewuste lagen voortdurend op de loer ligt. En dan trekt hij soms zodanig van leer dat je meent met iemand te maken te hebben die in 'een verkeerde tijd' is blijven steken. Het zou, zeker in dit kader, te ver voeren 
om daar uitgebreid op in te gaan; er zullen zich vast nog wel andere gelegenheden voordoen. Hier gaat het om een portret dat op zich — ook al duurt het slechts drie kwartier — veel informatie zal verstrekken en tevens voldoende gelegenheid zal bieden om indrukken op te doen die kunnen leiden tot het vormen van een eigen mening. En dat is nu juist iets waarvan de protagonist van het documentaire materiaal dat wordt getoond, steevast zegt dat zoiets heel belangrijk en positief te vinden.
Nieuwste publicatie
Het recentelijk verschenen, nieuwste boek dat Marcel Reich-Ranicki als protagonist heeft, is iets anders gestructureerd dan we gewoonlijk meemaken. Hier gaat het niet om wat deze literatuurliefhebber en het soms bovenmatig aan, respectievelijk door, datzelfde fenomeen lijdende wezen over de door hem tot thema opgeworpen boeken of andersoortige uitingen met letters — hetgeen, zoals we zelf ook wel weten, niet steevast leidt tot literatuur of zelfs maar tot lectuur ter verpozing — te zeggen heeft, noch is er enige sprake van recensies, commentaren en reacties op zijn essays dan wel andere vormen van expressie met de pen.
Dit boek hinkt op twee gedachten, die tezamen een uitstekend beeld geven van de persoon en vooral de werkzame criticus. Het betreft redes die zijn gehouden naar aanleiding van enigerlei festiviteit: redes door de protagonist van dit boek enerzijds en uitgesproken gedachten over hem aan de andere kant. De periode waarin deze toespraken, of wat daarvoor moet doorgaan, werden gehouden, beperkt zich tot de periode na het verschijnen van zijn boek Mein Leben, hetgeen neerkomt op een klein decennium. Dat daarin belangwekkende figuren uit de geschiedenis van de Bondsrepubliek Duitsland voorkomen, zoals Professor Jürgen Habermas — die een vooraanstaande rol heeft gespeeld tijdens de studentenprotesten, nu zo'n veertig jaar geleden — en de inmiddels overleden uitgever van Suhrkamp/Insel, Siegfried Unseld (1924-2002) — die veel met Reich-Ranicki te maken heeft gehad, zowel als auteur van diens huis, alsook in zijn functie van criticus die niet altijd even enthousiast was over datgene wat Suhrkamp- en/of Insel-auteurs aan het papier hadden toevertrouwd — is een voor de hand liggende zaak. Maar dat een afgrijselijke Ulknudel als Thomas Gottschalk daarin een bijdrage moet leveren, is een pijnlijke uitglijder. Ook op een mening van de grootste Europese clichéfabriek aller tijden, Angela Merkel, zat echt niemand in het ware cultuurleven te wachten. Gelukkig zijn dit de twee enige missers, opgenomen in een hele reeks van mensen met kennis van zaken, waardoor de uitgave van het boek op zich toch nog een feestelijk gebeuren is geworden.
__________
[1] De film die Diana von Wrede in 2004 voor het Zweite Deutsche Fernsehen heeft gerealiseerd, zal door Arte worden herhaald op zaterdag 7 februari,'s ochtends vanaf 06:45 uur.
[2] En niet 84-jarige, zoals in o.m. de VPRO-Gids staat; in dergelijke gevallen wordt informatie over een programma klakkeloos overgenomen zonder dat men even kijkt van welke datum de (verstrekte of gevonden) informatie is. En bij de film wordt duidelijk vermeld dat deze uit 2004 is.
____________
Afbeeldingen
1. Voorzijde van de paperback-editie van Mein Leben, dtv 12830 (2000).
2. Voorzijde van het boek met reacties op Mein Leben, dtv 30807 (2000).
3. Voorzijde van de geannoteerde, beknopte editie van Mein Leben, dtv 13327 (2005)
4. Voorzijde van het stofomslag van de geboden editie van Die Literatur, eine Heimat — Reden über und von Marcel Reich-Ranicki. 240 pag., gebonden; Deutsche Verlags Anstalt, München 2008; ISBN 978-3-421-04380-1.
Arte-televisie presenteert op zaterdag 31 januari tussen 17:20 uur en 18:05 uur [1] een Portret van de thans 88-jarige literatuurcriticus [2] Marcel Reich-
Ranicki, die kan terugkijken op een zeer rijk leven vol kleuren en tevens vervuld van zwart-witte gebeurtenissen in de bruine tijd die Europa en andere delen van de wereld aan de rand van de afgrond heeft gebracht.Over die eerste acht decennia vanaf 1920 heeft de man in 1999 een zeer succesvol boek gepubliceerd dat een enorme oplaag heeft gehaald en daarmee ook de kas van de criticus aardig heeft gespekt. Eind 2000 kwam er een pocket-editie van op de markt en een band vol met reacties, kritieken en documenten, en in 2005 een keuze uit die memoires, in eerste instantie bedoeld voor scholieren. Dat op zich is een uitstekende zaak, maar wellicht kan het boek ook een goede optie zijn voor die vele mensen, welke enige schroom voelen bij de confrontatie met zogeheten dikke boeken.
Productief leven
Die Marcel Reich-Ranicki is veel meer omstreden dan menig andere litertuurcritus of andersoortige recensent in andere takken van de wereld der kunsten.
Dat zal niet alleen zijn oorsprong vinden in de goed leesbare manier waarop de man zijn meningen in geschrifte verkondigd, maar mede door zijn veelvuldige optredens voor televisiecamera's waar hij op een uiterst extravert-emotionele wijze kond deed van zijn opvattingen, ook en met name in zijn 'eigen' programma Das Literarische Quartett dat gedurende dertien jaar met enige regelmaat op de buis te zien was en dat, ondanks het relatief late tijdstip, toch een miljoen kijkers trok. Dat de meeste geuite opvattingen van Reich-Ranicki doorgaans goed gefundeerd zijn, is natuurlijk een prima zaak, maar ook hij kan zich niet onttrekken aan de verleiding van het gevoelsmatige vooroordeel dat, in relatief onbewuste lagen voortdurend op de loer ligt. En dan trekt hij soms zodanig van leer dat je meent met iemand te maken te hebben die in 'een verkeerde tijd' is blijven steken. Het zou, zeker in dit kader, te ver voeren 
om daar uitgebreid op in te gaan; er zullen zich vast nog wel andere gelegenheden voordoen. Hier gaat het om een portret dat op zich — ook al duurt het slechts drie kwartier — veel informatie zal verstrekken en tevens voldoende gelegenheid zal bieden om indrukken op te doen die kunnen leiden tot het vormen van een eigen mening. En dat is nu juist iets waarvan de protagonist van het documentaire materiaal dat wordt getoond, steevast zegt dat zoiets heel belangrijk en positief te vinden.Nieuwste publicatie
Het recentelijk verschenen, nieuwste boek dat Marcel Reich-Ranicki als protagonist heeft, is iets anders gestructureerd dan we gewoonlijk meemaken. Hier gaat het niet om wat deze literatuurliefhebber en het soms bovenmatig aan, respectievelijk door, datzelfde fenomeen lijdende wezen over de door hem tot thema opgeworpen boeken of andersoortige uitingen met letters — hetgeen, zoals we zelf ook wel weten, niet steevast leidt tot literatuur of zelfs maar tot lectuur ter verpozing — te zeggen heeft, noch is er enige sprake van recensies, commentaren en reacties op zijn essays dan wel andere vormen van expressie met de pen.
Dit boek hinkt op twee gedachten, die tezamen een uitstekend beeld geven van de persoon en vooral de werkzame criticus. Het betreft redes die zijn gehouden naar aanleiding van enigerlei festiviteit: redes door de protagonist van dit boek enerzijds en uitgesproken gedachten over hem aan de andere kant. De periode waarin deze toespraken, of wat daarvoor moet doorgaan, werden gehouden, beperkt zich tot de periode na het verschijnen van zijn boek Mein Leben, hetgeen neerkomt op een klein decennium. Dat daarin belangwekkende figuren uit de geschiedenis van de Bondsrepubliek Duitsland voorkomen, zoals Professor Jürgen Habermas — die een vooraanstaande rol heeft gespeeld tijdens de studentenprotesten, nu zo'n veertig jaar geleden — en de inmiddels overleden uitgever van Suhrkamp/Insel, Siegfried Unseld (1924-2002) — die veel met Reich-Ranicki te maken heeft gehad, zowel als auteur van diens huis, alsook in zijn functie van criticus die niet altijd even enthousiast was over datgene wat Suhrkamp- en/of Insel-auteurs aan het papier hadden toevertrouwd — is een voor de hand liggende zaak. Maar dat een afgrijselijke Ulknudel als Thomas Gottschalk daarin een bijdrage moet leveren, is een pijnlijke uitglijder. Ook op een mening van de grootste Europese clichéfabriek aller tijden, Angela Merkel, zat echt niemand in het ware cultuurleven te wachten. Gelukkig zijn dit de twee enige missers, opgenomen in een hele reeks van mensen met kennis van zaken, waardoor de uitgave van het boek op zich toch nog een feestelijk gebeuren is geworden.
__________
[1] De film die Diana von Wrede in 2004 voor het Zweite Deutsche Fernsehen heeft gerealiseerd, zal door Arte worden herhaald op zaterdag 7 februari,'s ochtends vanaf 06:45 uur.
[2] En niet 84-jarige, zoals in o.m. de VPRO-Gids staat; in dergelijke gevallen wordt informatie over een programma klakkeloos overgenomen zonder dat men even kijkt van welke datum de (verstrekte of gevonden) informatie is. En bij de film wordt duidelijk vermeld dat deze uit 2004 is.
____________
Afbeeldingen
1. Voorzijde van de paperback-editie van Mein Leben, dtv 12830 (2000).
2. Voorzijde van het boek met reacties op Mein Leben, dtv 30807 (2000).
3. Voorzijde van de geannoteerde, beknopte editie van Mein Leben, dtv 13327 (2005)
4. Voorzijde van het stofomslag van de geboden editie van Die Literatur, eine Heimat — Reden über und von Marcel Reich-Ranicki. 240 pag., gebonden; Deutsche Verlags Anstalt, München 2008; ISBN 978-3-421-04380-1.
donderdag 29 januari 2009
Twee gedichten van Robert Burns (1759-1796)
REMORSE — A FRAGMENT
OF all the numerous ills that hurt our peace—
That press the soul, or wring the mind with anguish,
Beyond comparison the worst are those
By our own folly, or our guilt brought on:
In ev'ry other circumstance, the mind
Has this to say, 'it was no deed of mine:'
But, when to all the evil of misfortune
This sting is added, 'blame thy foolish self!'
Or worser far, the pangs of keen remorse,
The torturing, gnawing consciousness of guilt—
Of guilt, perhaps, where we've involved others,
The young, the innocent, who fondly lov'd us;
Nay more, that very love their cause of ruin!
O burning hell! in all thy store of torments
There's not a keener lash!
lives there a man so firm, who, whilst his heart
Feels all the bitter horrors of his crime,
Can reason down its agonizing throbs;
And, after proper purpose of amendment,
Can firmly force his jarring thoughts of peace?
O happy, happy, enviabl man!
O glorious magnanimity of soul!
PEGASUS AT WANLOCKHEAD
WITH Pegasus upon a day,
Apollo weary flying,
Through frosty hills the journey lay,
On foot the way was plying.
Poor slipshod giddy Pegasus
Was but a sorry walker;
To Vulcan and Apollo goes
To get a frosty caulker.
Obliging Vulcan fell to work,
There by his coat and bonnet,
And did Sol's business in a crack;
Sol paid him with a sonnet.
Ye Vulcan's sons of Wanlockhead,
Pity my sad disaster;
My Pegasus is poorly shod,
I'll pay you like my master.
(To John Taylor, Ramage's, 3 o' clock.)
ROBERT BURNS (1759-1796)
OF all the numerous ills that hurt our peace—
That press the soul, or wring the mind with anguish,
Beyond comparison the worst are those
By our own folly, or our guilt brought on:
In ev'ry other circumstance, the mind
Has this to say, 'it was no deed of mine:'
But, when to all the evil of misfortune
This sting is added, 'blame thy foolish self!'
Or worser far, the pangs of keen remorse,
The torturing, gnawing consciousness of guilt—
Of guilt, perhaps, where we've involved others,
The young, the innocent, who fondly lov'd us;
Nay more, that very love their cause of ruin!
O burning hell! in all thy store of torments
There's not a keener lash!
lives there a man so firm, who, whilst his heart
Feels all the bitter horrors of his crime,
Can reason down its agonizing throbs;
And, after proper purpose of amendment,
Can firmly force his jarring thoughts of peace?
O happy, happy, enviabl man!
O glorious magnanimity of soul!
PEGASUS AT WANLOCKHEAD
WITH Pegasus upon a day,
Apollo weary flying,
Through frosty hills the journey lay,
On foot the way was plying.
Poor slipshod giddy Pegasus
Was but a sorry walker;
To Vulcan and Apollo goes
To get a frosty caulker.
Obliging Vulcan fell to work,
There by his coat and bonnet,
And did Sol's business in a crack;
Sol paid him with a sonnet.
Ye Vulcan's sons of Wanlockhead,
Pity my sad disaster;
My Pegasus is poorly shod,
I'll pay you like my master.
(To John Taylor, Ramage's, 3 o' clock.)
ROBERT BURNS (1759-1796)
Abonneren op:
Posts (Atom)
