Tweemaal Aan de Sonnetten van Jacques Perk

I — AAN DE SONNETTEN

Klinkt helder op, gebeeldhouwde sonnetten.
Gij, kindren van de rustige gedachte!
De ware vrijheid luistert naar de wetten:
Hij stelt de wet, die uw wetten achtte:

Naar eigen hand de vrije taal te zetten,
Is eedle kunst, geen grens, die haar ontkrachtte:
Beperking moet vernuft en vinding wetten:
Tot heerschen is, wie zich beheerscht, bij machte: —

De geest, in enge grenzen ingetogen.
Schijnt krachtig als de popel op te schieten,
En de aardte boren en den blauwen hoogen:

Een zee van liefde in droppen uit te gieten.
Zacht, één voor één — ziedaar mijn heerlijk pogen . . . .
Sonnetten, klinkt! Uw dichten was genieten. —

* * * * *

CVII — AAN DE SONNETTEN

Sonnetten! nu der menschen oog zal staren
Op u, en elk zal vonnis wijzen mogen.
Die denkt, nu bigglen tranen uit mijn oogen.
Die, in de toekomst, lof en schimp ontwaren.

Daar zijn er, die als schoonheid niet gedoogen.
Wat zich als grootsch hun niet wil openbaren. —
En wijken zie ik reeds, in breede scharen.
Wie 't schoone in 't kleine alleen houd opgetogen.

Daar zullen menschen zijn, die op u wijzen.
Als da, waarzij geloof en liefde aan stieten . . . .
Sonnetten! zelden zal men u slechts prijzen.

Die zal u dom en onbegrijplijk noemen.
En gene als boos en goddeloos verdoemen . . . .
Sonnetten, klinkt! U dichten was genieten!
__________

Jacques Perk (1859-1881)
Uit: Mathilde — een sonnettenkrans in vier boeken
In: GEDICHTEN, Amsterdam, S. L. van Looy

Friedrich Rückert (1788-1866) — Zeit und Ewigkeit

Bezinning
In perioden van terugblikken en andersoortige beschouwelijkheden, zoals de laatste dagen van het jaar, passen sommige teksten beter dan andere omdat ze ook getuigen van bezinning op elementen die in een mensenleven onontkoombaar zijn, maar die niet altijd bewust worden ervaren, doch waarvoor sommige schrijvers, en vooral dichters, zeer adequate bewoordingen hebben gevonden. Eén van hen is de Duitse dichter Friedrich Rückert, die in zijn gedichtenreeks Die Weisheit der Brahmanen schrijft over tijd en eeuwigheid.


Zeit und Ewigkeit

Du fragst, was ist die Zeit? Und was die Ewigkeit?
Wo hebt sich Ewiges an und hebet auf die Zeit?
Die Zeit, sobald du sie aufhebst, ist aufgehoben,
wo dich das Ewige zu sich erhebt nach oben.
Die Zeit ist nicht, es ist allein die Ewigkeit,
die Ewigkeit allein ist ewig in der Zeit.
Sie ist das in der Zeit sich stets Gebärende,
als wahre Gegenwart die Zeit Durchwährende.
Wo die Vergangenheit und Zukunft ist geschwunden
in Gegenwart, da hast du Ewigkeit empfunden.
Wo du Vergangenheit und Zukunft hast empfunden
als Gegenwart, da ist die Ewigkeit gefunden.
__________

Uit: Die Weisheit des Brahmanen (1835-36)
Tevens opgenomen in de Reclam-bundel Gedichte
herausgegeben von Walther Schmitz
Philipp Reclam jun., Stuttgart (1988)
RUB 3672; ISBN 978-3-15-003672-0

William Barnes (1801-1866) — A Winter Night

A Winter Night

IT was a chilly winter's night;
And frost was glittering on the ground,
And evening stars were twinkling bright;
And from the gloomy plain around
Came no sound,
But where, within the wood-girt tower,
The churchbell slowly struck the hour;

As if that all of human birth
Had risen to the final day,
And soaring from the worn-out earth
Were called in hurry and dismay
Far away;
And I alone of all mankind
Were left in loneliness behind.

* * * * *
Meer over deze dichter is te vinden op de website van de William Barnes Society.

Tweemaal Charles Dickens — vrijdag op BBC Two-tv

Gedramatiseerd
Op 26 december presenteert BBC Two-television — tussen 11:10 uur en 11:50 uur — The Signalman een gedramatiseerde versie uit 1976 door Lawrence Gordon Clark, naar één der korte verhalen van Charles John Huffham Dickens (1812-1870), die onder meer in enkele verzamelbundels met diverse vertellingen uit de Victoriaanse tijd te vinden zijn. In het Nederlands heeft het de titel De Seinwachter en is het eveneens opgenomen in de Elsevier-pocket Victoriaanse Vertellingen. Voordien, in 1950, was het al verschenen in de collectie Ontsluierd Geheim — een boek van Wereldbibliotheek.
Een seinhuiswachter wordt op de hoogte gesteld van het feit dat er een vloek rust op zijn werkplek. Denholm Elliottt, Bernard Lloyd en Reginald Jessup zijn de protagonisten in dit drama.

Nicholas Nickleby verfilmd
Later op de dag — vroeg in de avond, tussen 18:55 uur en 21:00 uur — kunt u op diezelfde zender kijken naar een verfilming van Dickens' roman Nicholas Nickleby, voor het eerst in afleveringen verschenen in 1838-39. Deze speelfilm uit het jaar 2002 is gerealiseerd als coproductie, waarin vier landen een aandeel hebben: de Verenigde Staten en Groot-Brittannië, Duitsland en Nederland. Charlie Hunnam, Jim Broadbent en Anne Hathaway spelen de voornaamste personen in deze rolprent.
Dit boek is in diverse vertalingen in het Nederlands verschenen, waarbij onze taal niet in al die uitgaven even adequaat is gehanteerd. In de complete Nederlandse Dickens-editie in de Prisma-pockets van uitgeverij Het Spectrum te Utrecht is deze roman in twee delen verschenen. De uitgeversmaatschappij van de Gebroeders Graauw (Amsterdam-Batavia) heeft een versie gemaakt met een hier en daarat stiefmoederlijke behandeling van het Nederlands, maar met 59 houtgravures, vervaardigd naar tekeningen van F. Barnard.


Afbeeldingen
1. Voorzijde stofomslag van de WB-uitgave met Victoriaanse verhalen, waarin opgenomen De Seinwachter van Charles Dickens.
2. Voorplat van de Nederlandse, gebonden editie van de Gebroeders Graauw.
3. Houtgravure naar een tekening van F. Barnard, afgedrukt boven Hoofdstuk 1 van Nikolaas Nickleby.

Twee gedichten van Emily Brontë (1818-1848)

The Visionary

SILENT is the House: all are laid asleep:
One alone looks out o'er the snow-wreaths deep,
Watching every cloud, dreading every breeze
That whirls the wildering drift, and bends the groaning trees

Cheerful is the hearth, soft the matted floor;
Not one shivering gust creeps through pane or door;
The little lamp burns straight, its rays shoot strong and far:
I trim it well, to be the wanderer's guiding-star.

Frown, my haughty sire! chide my angry dame;
Set yor slaves to spy, threaten me with shame:
But neither sire nor dame, nor prying serf shall know,
What angel nightly tracks that waste of frozen snow.

What I love shall come like visitant of air,
Safe in secret power from lurking human snare;
What loves me, no word of mine shall e'er betray,
Though for faith unstained, my life must forfeit pay.

Burn then, little lamp, glimmer straight and clear —
Hush, a rustling wing stirs, methinks the air;
He for whom I wait, thus ever comes to me;
Strange Power, I trust thy might, trust thou, my constancy.

* * * * * * * * * * * * * * * * * *
Last Lines

'The following are the last lines my sister Emily ever wrote.'
(Charlotte Brontë)

No coward soul is mine
No trembler in the world's storm-troubles sphere:
I see Heavens Glory shine,
And faith shines equal, arming me from fear.

O God within my breast,
Almighty, ever-present Deity!
Life that in me has rest,
As I—undying Life—have power in thee!

Vain are the thousand creeds
That move men's hearts: utterly vain:
Worthless as withered weeds,
Or idlest froth amid the boundless main,

To waken doubt in one
Hiding so fast by thine infinity;
So surely anchored on
The steadfast rock of immortality.

With wide-embracing love
Thy spirit animates eternal years,
Pervades and broods above,
Changes, sustains, dissolves, creates and rears.

Though earth and man were gone,
And suns and universes ceased to be,
And thou were left alone,
Every existence would exist in thee.

There is not room for Death,
Nor atom that his might could render void:
Thou—thou art Being and Breath,
And what thou art may never be destroyed.

Eindelijk op het huiskamerscherm — De verfilming, uit 2005, van Annie Proulx' Brokeback Mountain

Eindelijk op de beeldbuis
De verfilming — uit 2005 van het verhaal Brokeback Mountain van de Amerikaanse schrijfster Annie Proulx — door regisseur Ang Lee, zal op woensdag 24 december 's avonds vanaf 20:25 uur door de Vara via Nederland 3 worden uitgezonden. De rolprent, die allerwegen met veel belangstelling, en eveneens met bijna even grote instemming is ontvangen, heeft als onderwerp de homoërotische aantrekkingskracht en tevens een daadwerkelijk tot een homoseksuele relatie leidende Ontmoeting tussen twee jonge cowboys in het ruwe wilde westen. Eén protagonist van deze film, Heath Ledger is begin van dit jaar helaas overleden; Jake Gyllenhaal speelt de rol van de andere cowboy. Beiden gaan, met een opzij gezet zinderend verlangen in het lichaam èn in de psyche, maar eveneens met een tijdelijk de overhand nemende verdringing, een andere kant op — huwelijk, kroost — en zo verder met het dagelijks bestaan, maar pas als de Ander weer op het levenspad verschijnt, komt er toch weer beweging in de diep binnenin verborgen gistende hartstocht. Een tragedie lijkt onvermijdelijk.

Ruwe schoonheid
De film, die als romantisch drama wordt aangekondigd wordt geschikt geacht voor personen van twaalf jaar en ouder. Het draaiboek werd geschreven door Larry McMurtry. Ang Lee's filmvertelling werd voor tal van prijzen genomineerd. In Hollywood werd deze rolprent zelfs onderscheiden met drie Academy Awards, die wij in het dagelijkse spraakgebruik Oscar noemen. Dat was een uitzonderlijk gebeuren in het homofobe filmwereldje aldaar.


Begin dit jaar heeft verteller Ben Hartemink in Groningen tweemaal een avond verzorgd met het verhaal van Annie Proulx in Nederlandse vertaling, in Galerie MooiMan te Groningen. In de twee artikelen die daarover op onze zustersite Cultuur in Groningen en omgeving zijn verschenen, staat nog meer informatie en zijn fraaie illustraties te vinden. De eerste van de beide bijdragen is verschenen op maandag 2 juni, de tweede op zondag 8 juni.
____________
Afbeeldingen
1. De altijd jongensachtige Jake Gyllenhaal.
2. Jake Gyllenhaal en Heath Ledger in een prachtig-suggestief moment.

Twee gedichten van WIlliam Blake

To the Muses

WHETHER on Ida's shady brow,
Or in the chambers of the East,
The chambers of the sun, that now
From ancient melody has ceased;

Whether in Heaven ye wander fair,
Or the green corners of the earth,
Or the blue regions of the air,
Where the melodious winds have birth;

Whether on crystal rocks ye rove,
Beneath the bosom of the sea
Wandering in many a coral grove,
Fair Nine, forsaking Poetry!

How have you left the ancient love
That bards of old enjoyed in you!
The languid strings do scarely move!
The sound is forced, the notes are few!

* * * * * * * * * * * * * * * * *

Hear the Voice of the Bard

HEAR the voice of the Bard
Who present, past, and future sees;
Whose ears have heard
The Holy Word
That walked among the ancient trees,

Calling the làpsed soul,
And weeping in the evening dew;
That might control
The starry pole,
And fallen, fallen light renew!

'O Earth, O Earth, return!
Arise from out the dewy grass;
Niht is worn,
And the morn
Rises from the slumberous mass.

Turn away no more;
Why wilt thou turn away?
The starry floor,
The watery shore,
Is given thee till the break of day.'