NDR Kultur herdenkt Kleist in Sonntagsstudio

Twee eeuwen geleden
Op 21 november is het tweehonderd jaar geleden dat de in 1777 [1] geboren Duitse schrijver Heinrich von Kleist een einde aan zijn leven maakte. Hij wilde dat niet alleen doen en had in de loop van zijn laatste periode al diverse anderen gevraagd of ze hem daarin wilden vergezellen, doch de meesten waren van mening dat er wel een (paar) steekje(s) loszaten bij deze Heinrich. 
Uiteindelijk is het hem gelukt een medestander te vinden in de persoon van Henriette Vogel (*9 mei 1780) die aan kanker leed. Ze spraken af voor 21 november van 1811 in een herberg te Potsdam, waarna ze samen de hand aan zichzelf geslagen hebben.

Graf van Heinrich von Kleist en Henriette Vogel.
Foto: 15 maart 2005, genomen door Doris Antony.

Sonntagsstudio
In het programma Sonntagsstudio van de regionale Duitse radiozender NDR Kultur, uit te zenden tussen 20:05 uur en 22:00 uur, wordt een spuertocht gerealiseerd door het leven en het oeuvre van (Bernd) Heinrich (Wilhelm) von Kleist. Dat gebeurt aan de hand van gedichten en brieven van de man zelf, maar ook op basis van minder bekend geworden prozateksten en tevens met behulp van uitspraken die tijdgenoten hebben gedaan over deze geniale man der Duitse letteren.
Op zijn tweehonderdste sterfdag begint op dezelfde radiozender de vijfdelige reeks voorlezingen uit Kleists verhaal Die Marquise von O... Edith Clever leest. Dat gebeurt in het op deze site veelvuldig aan de orde gekomen programma Am Abend vorgelesen.
____________
[1] Hoewel de officiële gegevens vermelden dat Heinrich von Kleist op 10 oktober van genoemd jaar het levenslicht zag, beweerde hij zelf dat het op 18 oktober is geweest.

Tien avonden Michael Koolhaas op NDR Kultur

Voorplat van een
Nederlandse editie
van genoemd boek.

Literair genie Heinrich von Kleist
De verwachting die we verleden week hebben uitgesproken in verband met werk van de schrijver Heinrich von Kleist (1777-1811) in ons artikel van donderdag 3 november ─ en het voorlezen daaruit in het radioprogramma Am Abend vorgelesen van de Duitse zender NDR Kultur, dat elke werkdag tussen 22:05 uur en 22:35 uur wordt uitgezonden ─ is bewaarheid. De komende tien werkdagen ─ maandag de 7de tot en met vrijdag de 11de november, en in de volgende week van maandag de 14de tot en met vrijdag de 18de november ─ wordt voorgelezen door de befaamde Duitse toneel-, televisie- en filmacteur Rolf Boysen (*1920) uit het verhaal ─ sommigen vinden het boek een roman ─ Michael Koolhaas van de hier genoemde Duitse geniale schrijver.

Achtergronden
De eerste druk van Michael Koolhaas werd gerealiseerd in de juni-uitgave 1808 van Phöbus ─ Ein Journal für die Kunst, maandblad onder redactie van Kleist zelf en Adam Heinrich Müller (1779-1829), econoom, publicist en literair criticus.
Daarbij moet echter worden aangetekend dat in die editie het eerste kwart van het hele verhaal werd gepubliceerd.

Ludwig Achim von Arnim.
Portret uit 1805 door
Peter Eduard Ströhling
(1768-1826).

Achim von Arnim (1781-1831) kwalificeerde het afgedrukte als "eine treffliche Erzählung, wie es wenige gibt."
In de editie van Kleists Erzählungen uit 1810 (deel 1) draagt de geschiedenis ook nog een ondertitel: Aus einer alten Chronik.

Oorsprong
Het is niet uitgesloten dat het idee voor Michael Koolhaas uit Kleists studietijd stamt. Een van zijn docenten suggereerde aan de hand van een essay dat men ook de mogelijkheid moet hebben om zelf voor recht te zorgen als de staat het laat afweten.
De belangrijkste bron voor deze geschiedenis is echter afkomstig van Peter Hafftitz: Nachricht von Hans Kohlhasen, einem Befehder derer Chur-Sächsischen Lande. . . 
Michael Koolhaas is een gevleugeld woord geworden waarmee  iemand kan worden aangeduid die geen recht wedervaart en zelf in actie komt om voor recht te zorgen.

Am Abend vorgelesen: Das Erdbeben in Chile

Naar een historisch gebeuren
In de reeks Am Abend vorgelesen, die op de meeste werkdagen van het jaar, en daarmee vijf dagen per week door de regionale Duitse radiozender NDR Kultur wordt uitgezonden, is de beurt op vrijdag 4 november aan de Duitse grootmeester der letteren Heinrich von Kleist, geboren op 18 oktober 1777, en overleden op 21 november 1811. We zullen hem de komende weken derhalve nog wel vaker tegenkomen.
Op 4 vrijdag 4 november wordt in genoemd programma voorgelezen uit Das Erdbeben in Chile. Dat verhaal is gebaseerd op een ware gebeurtenis op 13 mei 1647 in genoemd land, waarbij de stad Santiago werd verwoest.

Eerst gepubliceerd in tijdschrift
De eerste versie van dit verhaal is verschenen in het Morgenblatt für gebildete Stände van uitgever Cotta, in de editie van 10-15 september 1807. Het gehele verhaal besloeg 29 alinea's.
In de boekuitgave van de Erzählungen, uitgekomen in 1810, heeft de uitgever het geheel tot drie grotere afdelingen samengevoegd, zonder daarbij de tekst zelf aan te tasten.
In de ééndelige editie van de Sämtliche Werke, in 1968 uitgegeven door Winkler in München, beslaat het verhaal elf dicht bedrukte bladzijden.
__________
Afbeelding: Tekening van Peter Friedel uit 1801, in opdracht van de geportretteerde, die deze heeft bedoeld voor zijn verloofde Wilhelmine von Zenge.

Twee verhalen van Heinrich von Kleist voorgelezen

Heinrich von Kleist 1801.
Miniatuur van Peter Friedel..

Verspreid over de arbeidsweek van maandag 11 tot en met vrijdag 15 april, steeds 's avonds tussen 22:00 uur en 22:35 uur, zullen — in Am Abend vorgelesen van de Duitse regionale radiozender NDR Kultur — twee verhalen van Heinrich von Kleist (1777-1811) worden voorgelezen door de acteur Rolf Boysen (geboren 1920).
Als eerste wordt, in de uitzendingen op maandag, dinsdag en woensdag, het verhaal Der Zweikampf gepresenteerd. Diezelfde man, met die onmiskenbare stem, is eveneens degene die. tijdens de twee resterende werkdagen van die week, het tweede verhaal zal voorlezen: Die heilige Cäcilie oder Die Gewalt der Musik.