Een halve eeuw geleden stierf Gerrit Achterberg

Vandaag is het precies een halve eeuw geleden dat de Nederlandse dichter Gerrit Achterberg te Leusden is overleden. Hij had een hartaanval gekregen tijdens het autorijden. Hij was op 20 mei 1905 geboren te Nederlangsbroek.
Achterberg wordt beschouwd als één der meest vooraanstaande dichters in de Nederlandse letteren van de twintigste eeuw. Hij had meer stuk gelopen relaties achter de rug toen hij een ander object van zijn begeerte, zijn hospita, ondanks dat hij met een andere vrouw verloofd was, op 15 december 1937 heeft doodgeschoten en haar zestienjarige dochter daarbij heeft verwond. Hij werd door de rechtbank ─ onder voorzitterschap van de latere RUG-polemoloog Röling ─ tot een tbr [1] veroordeeld. Dat betekende verblijf in psychiatrische inrichtingen. In 1943 mocht hij aan resocialisatie beginnen, maar pas in 1955 kwam er een einde aan die tbr.
In 1963 kwam de eerste editie van Achterbergs Verzamelde Gedichten uit. Daarin ontbraken die gedichten, welke in 1969 in de bundel Blauwzuur werden opgenomen, en welke één en ander 'vertellen' over zijn tijd in de inrichting Endegeest. In een Portret over Achterberg vertelde de directeur van die inrichting dat de contacten onderling heel wat minder gespannen verliepen dan in de gedichten werd gesuggereerd.
De familie schijnt publicatie van Blauwzuur lang te hebben willen tegenhouden. Nu is er geen haan die er nog naar kraait en blijken die gedichten in latere edities van de Verzamelde Gedichten gewoon te zijn opgenomen, zoals dat hoort.

Gerrit Achterberg werd vijf keer met een belangrijke literaire prijs onderscheiden. In 1949 was dat de P.C. Hooft-prijs voor zijn bundel En Jezus schreef in 't zand. Tien jaar later volgde de Constantijn Huygensprijs voor zijn gehele oeuvre.
In 1925 was de eerste publicatie van Gerrit Achterberg in boekvorm verschenen: De zangen van twee twintigers.
__________
[1] tbr: terbeschikkingstelling van de regering. Later werd deze afkorting tbs: terbeschikkingstelling.
__________
Afbeeldingen
1. Foto van Gerrit Achterberg van omstreeks 1936. Opgenomen in het boek uit 1988 door Wim Hazeu (illustratie nr. 40).
2. Voorplat van de bundel En Jezus schreef in 't zand uit 1947.
__________
Zie ook onze bijdrage van 24 mei 2010 op deze site.

Simon Vestdijk als kind tussen vier vrouwen

De veelzijdigste schrijver in de Nederlandse letteren

Plaquette ter herdenking van
Simon Vestdijk aan diens
geboortehuis in Harlingen.

Voordat er sprake was van de Drie Groten der Nederlandse Letteren ─ Hermans, Reve, Mulisch ─, vervulde Simon Vestdijk (1898-1971) vervulde eigenlijk als enige de funtie van veelzijdige literaire reus, als romancier, dichter, essayist en ook als bijzondere muziekkenner. Over het thema muziek heeft Vestdijk niet alleen als recensent voor kranten geschreven, het meeste daarvan is later gebundeld uitgegeven, en in de jaren tachtig van de vorige eeuw is alles nog eens in tien delen bijeengebracht. Drie van die tien boeken hebben één componist als thema: de symfonieën van Anton Bruckner (1824-1896), de symfonieën van Jean Sibelius (1865-1957) en de mens en musicus Gustav Mahler (1860-1911).
Cultura 24 vertoont op zondag 25 december, 's ochtends tussen 08:10 uur en 09:08 uur, de documentaire Vestdijk en de vier vrouwen, over leven en werk van deze man, die volgens de dichter Roland Holst "sneller schrijft dan God kan lezen". Die film heeft als rode draad de jongste jaren in Harlingen en de vier vrouwen die toen van heel groot belang voor hem waren.
Posthuum, in 1972, is Vestdijks roman Kind tussen vier vrouwen verschenen, welke hij reeds in 1933 had geschreven.
De rest van de week zal deze film in ieder geval niet door de digitale zender Cultura 24 worden herhaald, aangezien alle dagen vanaf zondagmiddag 12:00 uur zijn gevuld met één thema.

BBC Radio 3: 'The verb' over het woord sparkling

John Keats, portret door
William Hilton (1786-1839).
Hangt in de National Portrait
Gallery te London.

De aflevering van 'The verb', het literatuurprogramma van de Britse cultuurzender BBC Radio 3, dat op vrijdag 25 november kan worden beluisterd tussen 23:00 uur en 23:45 uur, heeft een speciaal thema ─ al zou je tevens kunnen zeggen dat het een speciale aflevering is over ─ het woord sparkling.
Daarin komt tekstmateriaal voor van William Shakespeare (1564-1616) en van John Keats (1795-1821) uit de tijd der Engelse klassieke dichters, aangevuld met nieuw werk van Jo Shapcott (*1953), een veelvuldig gelauwerde dichteres, en tevens van Val McDermid (*1955); laatstgenoemde geldt als bestselling, award winning crime writer.