In de letterenreeks Am Abend vorgelesen van de regionale Duitse radiozender NDR Kultur wordt nog twee avonden aandacht ebsteed aan de markante figuur van de Duitse letteren van het eerste kwart der twintigste eeuw: Erich Mühsam (1878-1934).
Op maandag 14 en dinsdag 15 maart wordt, beide avonden tussen 22:00 uur en 22:35 uur, voorgelezen uit de Briefe und Schriften von Erih Mühsam, uit het onderdeel Menschen und Namen, door filmacteur Werner Rundshagen.
Poëzie van Erich Mühsam — An die Dichter — vindt u door hier te klikken. Aldaar wordt u nogmaals via een linkdoorverwezen naar meer teksten van deze onvergetelijke figuur, die veel meer was dan alleen schrijver.
zondag 13 maart 2011
vrijdag 11 maart 2011
Carlo Levi's meesterlijke roman nu heruitgegeven
Arts, artiest, auteur
In de laatste jaren van zijn leven was Carlo Levi — geboren op 29 november 1902 te Turijn — veel meer schilder dan schrijver, en dat heeft zelfs geleid tot enkele exposities van zijn werken. Voordien was hij schrijver, maar was hij opgeleid tot arts. Doch direct na het voltooien van zijn studie medicijnen had hij zich eveneens als beeldend kunstenaar geuit.
Tussen december 1943 en juli 1944 heeft Carlo Levi zijn eerste roman geschreven, die in 1945 is verschenen. In 1950 is de eerste Nederlandse vertaling uitgekomen onder de titel Christus ging Eboli voorbij, een vertaling van de Italiaanse titel Cristo si è fermato a Eboli.
Bij uitgeverij Het Spectrum is in 1990 een nieuwe vertaling gerealiseerd, door Margriet Agricola — Christus kwam niet verder dan Eboli —, welke in 2008 door Nieuw Amsterdam in een fraaie, gebonden editie op de markt is gebracht. Nu is daar een paperbackeditie van, die officieel in april uitkomt, maar reeds nu verkrijgbaar is.
Politiek engagement
Carlo Levi was nadrukkelijk geëangareerd in de vooroorlogse Italiaanse politiek, en in dat kader stichtte hij 'Giustitia e Liberta'. Reeds in 1935 werd hij, als gevolg van zijn antifascistische activiteiten verbannen naar een verafgelegen dorp bij Eboli in Lucanië. Daar, in het Italiaanse Siberië heeft hij zo'vier jaar doorgebracht. Hoewel die verbanning was bedoeld als sanctie, heeft Carlo Levi juist de gelegenheid gekregen inspiratie op te doen door goed te kijken wat erom hem heen zoal gebeurde en hoe de verhoudingen daar lagen. Door die confrontatie met de alledaagse werkelijkheid in het bestaan van de achtergebleven en heidense boerenbevolking — waarover de burgerij van Italië niet werkelijk iets wist, zorgde ervoor dat Carlo Levi in de zomer van 1943 aan zijn roman begon waarin al die aspecten van het leven in die uithoek werden beschreven.
Dit boek werd door legio critici, in Italië en daarbuiten, als een belangwekkende roman beschouwd, al mogen we niet voorbijgaan aan het feit dat er eveneens recensenten zijn geweest die het boek te retorisch vonden omdat daarin het leven van de primitieve boeren werd voorgesteld uit het blikveld van de intellectueel.
__________
Carlo Levi: Christus kwam niet verder dan Eboli. Roman, 296 pagina's; paperbackeditie van de gebonden editie uit mei 2008. Vertaling uit het Italiaans door Margriet Agricola. Nieuw Amsterdam
Uitgevers, Amsterdam, april 2011.
ISBN 978-90-468-0999-0.
In de laatste jaren van zijn leven was Carlo Levi — geboren op 29 november 1902 te Turijn — veel meer schilder dan schrijver, en dat heeft zelfs geleid tot enkele exposities van zijn werken. Voordien was hij schrijver, maar was hij opgeleid tot arts. Doch direct na het voltooien van zijn studie medicijnen had hij zich eveneens als beeldend kunstenaar geuit.
Tussen december 1943 en juli 1944 heeft Carlo Levi zijn eerste roman geschreven, die in 1945 is verschenen. In 1950 is de eerste Nederlandse vertaling uitgekomen onder de titel Christus ging Eboli voorbij, een vertaling van de Italiaanse titel Cristo si è fermato a Eboli. Bij uitgeverij Het Spectrum is in 1990 een nieuwe vertaling gerealiseerd, door Margriet Agricola — Christus kwam niet verder dan Eboli —, welke in 2008 door Nieuw Amsterdam in een fraaie, gebonden editie op de markt is gebracht. Nu is daar een paperbackeditie van, die officieel in april uitkomt, maar reeds nu verkrijgbaar is.
Politiek engagement
Carlo Levi was nadrukkelijk geëangareerd in de vooroorlogse Italiaanse politiek, en in dat kader stichtte hij 'Giustitia e Liberta'. Reeds in 1935 werd hij, als gevolg van zijn antifascistische activiteiten verbannen naar een verafgelegen dorp bij Eboli in Lucanië. Daar, in het Italiaanse Siberië heeft hij zo'vier jaar doorgebracht. Hoewel die verbanning was bedoeld als sanctie, heeft Carlo Levi juist de gelegenheid gekregen inspiratie op te doen door goed te kijken wat erom hem heen zoal gebeurde en hoe de verhoudingen daar lagen. Door die confrontatie met de alledaagse werkelijkheid in het bestaan van de achtergebleven en heidense boerenbevolking — waarover de burgerij van Italië niet werkelijk iets wist, zorgde ervoor dat Carlo Levi in de zomer van 1943 aan zijn roman begon waarin al die aspecten van het leven in die uithoek werden beschreven.
 |
| Carlo Levi in 1947. |
__________
Carlo Levi: Christus kwam niet verder dan Eboli. Roman, 296 pagina's; paperbackeditie van de gebonden editie uit mei 2008. Vertaling uit het Italiaans door Margriet Agricola. Nieuw Amsterdam
Uitgevers, Amsterdam, april 2011.
ISBN 978-90-468-0999-0.
maandag 7 maart 2011
Erich Mühsam: An die Dichter
In onze hieraan voorafgaande bijdrage hebben we de lezers erop gewezen dat in het radioprogramma Am Abend vorgelesen de aandacht is gericht op de Duitse auteur en acteur — dat laatste in de zin van iemand die handelend optreedt — Erich Mühsam. Dat is een goede gelegenheid om hier een gedicht uit zijn oeuvre te citeren, dat eveneens met de letteren te maken heeft, aangezien de inhoud van het poëem is gericht aan dichters.
An die Dichter
Wir Dichter haben viel zu lang
mit kleinem Schicksal uns gebrüstet.
Wenn uns im wald ein Vogel sang,
wenn Sehnsucht unser Herz verschlang,
dem's wohl nach einem Weib gelüstet, —
dann hielt die Welt den Atem ein,
zu lauschen unsern sanften Liedern,
wärmt sich an unserm sanften Sonnenschein
und ließ die Mädchen herzlos sein,
die unsre Liebe nicht erwidern.
Genug geschwärmt! Genug geträumt!
Genug auf Weidenrohr geflötet!
Steht euer Dichtroß nicht gebäumt,
da rings das Blut in Meeren schäumt
und Brand die Horizonte rötet?
Die Menschheit schluchzt in Tod und Gram. —
Zerreißt der Lauten Saiten, Dichter,
von denen nie ein Weckruf kam!
Verhüllt in Reue und in Scham.
vor Gott und Welt die Angesichter!
Doch spürt ihr die alte Glut
von neuem, — laß das zage Stöhnen!
Ruft auf die Welt zum besten Mut,
zurLiebe ruft sie, zu Versöhnen!
Schwört aller Menschheit euern Eid,
der Menschheit, die ihr stets gemieden, —
mit ihr zu sein in Not und Leid!
Nicht Sternenwandler, — Menschen seid!
Und eure Lieder singt dem Frieden!
Erich Mühsam: Trotz allem Mensch sein —
Gedichte und Aufsätze; Reclam UB 8238 (1986).
__________
Zie tevens ons andere gepubliceerde gedicht van dezelfde auteur op onze Duitstalige zustersite Kulturtempel (2).
An die Dichter
Wir Dichter haben viel zu lang
mit kleinem Schicksal uns gebrüstet.
Wenn uns im wald ein Vogel sang,
wenn Sehnsucht unser Herz verschlang,
dem's wohl nach einem Weib gelüstet, —
dann hielt die Welt den Atem ein,
zu lauschen unsern sanften Liedern,
wärmt sich an unserm sanften Sonnenschein
und ließ die Mädchen herzlos sein,
die unsre Liebe nicht erwidern.
Genug geschwärmt! Genug geträumt!
Genug auf Weidenrohr geflötet!
Steht euer Dichtroß nicht gebäumt,
da rings das Blut in Meeren schäumt
und Brand die Horizonte rötet?
Die Menschheit schluchzt in Tod und Gram. —
Zerreißt der Lauten Saiten, Dichter,
von denen nie ein Weckruf kam!
Verhüllt in Reue und in Scham.
vor Gott und Welt die Angesichter!
Doch spürt ihr die alte Glut
von neuem, — laß das zage Stöhnen!
Ruft auf die Welt zum besten Mut,
zurLiebe ruft sie, zu Versöhnen!
Schwört aller Menschheit euern Eid,
der Menschheit, die ihr stets gemieden, —
mit ihr zu sein in Not und Leid!
Nicht Sternenwandler, — Menschen seid!
Und eure Lieder singt dem Frieden!
Erich Mühsam: Trotz allem Mensch sein —
Gedichte und Aufsätze; Reclam UB 8238 (1986).
__________
Zie tevens ons andere gepubliceerde gedicht van dezelfde auteur op onze Duitstalige zustersite Kulturtempel (2).
Erich Mühsam: vijf avonden via NDR Kultur
Am Abend vorgelesen
De Duitse acteur en spreker Klaus Nägelen (geboren 1927) leest vijf avonden goed een half uur voor uit het oeuvre van de zeer uitzonderlijke, door Hitlers monsterbeesten vermoorde, auteur Erich Mühsam (1878-1934). Dat geschiedt, waarschijnlijk in een herhaling, in het vaste programma van de regionale Duitse radiozender NDR Kultur: Am Abend vorgelesen. Van maandag 7 tot en met vrijdag 11 maart is steeds tussen 22:00 uur en 22:35 uur een aflevering van de vijfdelige reeks te horen: Briefe und Schriften von Erich Mühsam — Anwalt der Verstoßenen.
Politiek auteur en acteur
In het eerste kwart van de twintigste eeuw — met name in de jaren 1910-1925 — heeft Erich Mühsam een niet te verwaarlozen functie vervuld in het toen zeer roerige Duitsland: hij heft mede het gezicht bepaald van de cultuur, zowel qua letteren als algemeen maatschappelijk, in verband met een niet onaanzienlijk deel van de talrijke, ingrijpende veranderingen in het culturele en poitieke leven van Duitsland.
In genoemde jaren heeft Erich Mühsam een dagboek bijgehouden dat decennialang achtergehouden werd. In september 1994 zijn de ruim 400 bladzijden tellende dagboeken voor het eerst uitgegeven in de reeks studio dtv. De derde druk is, eveneens bij dtv, in juli 2004 uitgekomen, doch helaas inmiddels uitverkocht. Die Tagebücher bieden een kroniek van alles wat deze schrijver heeft gesignaleerd aan conflicten in de samenleving, in zijn eigen affaires en ontmoetingen en, niet te vergeten, zijn aanvaringen met het 'gezag'.
Dat dat gezag in de jaren dertig zou bestaan uit het beestentuig van Hitlers nationaal-socialisten, viel te verwachten, ook voor de auteur zelf, die de woelingen in de maatschappij heel goed wist te duiden. Hij werd, na de Rijksdagbrand, in zogeheten Schutzhaft genomen en vervolgens van het ene concentratiekamp naar het andere gesleept. Internationale pogingen om hem vrij te krijgen, liepen op niets uit: anderhalf jaar heeft het Beest uit de Afgrond Mühsam gemarteld: één voor één werden hem de baardharen uitgetrokken.
Ten slotte, in de nacht van 9 op 10 juli konden de nazi's kennelijk geen sadistische monsterlijkheden meer verzinnen en hebben ze Erich Müsam vermoord, maar gaven als verklaring voor zijn dood: zelfmoord. Zijn naam was een voorteken: hij leidde een zeer moeizaam leven.
Als we in het tweede decennium van de ééntwintigste eeuw niet heel erg oppassen en waken voor een al te diep maatschappelijk afglijden, onder meer van stromingen om ons heen, tot op de etterende bodem van de beerput van het neofascisme, zullen alle, dan als linkse hobbyïsten gekwalificeerden, opnieuw worden geïnterneerd en zullen de beestachtigheden uit die Mühsam-dagen opnieuw op zelfstandig denkenden met een kritische instelling worden losgelaten: de geschiedenis zal zich dan beslist herhalen, opnieuw erger dan tevoren.
Erich Mühsam zag het allemaal aankomen, doordat hij in staat was structuren te doorzien. Tal van huid
ige intellectuelen zouden van hem kunnen leren, doch hun weerzinwekkende opportunisme weerhoudt hen daarvan.
De Duitse acteur en spreker Klaus Nägelen (geboren 1927) leest vijf avonden goed een half uur voor uit het oeuvre van de zeer uitzonderlijke, door Hitlers monsterbeesten vermoorde, auteur Erich Mühsam (1878-1934). Dat geschiedt, waarschijnlijk in een herhaling, in het vaste programma van de regionale Duitse radiozender NDR Kultur: Am Abend vorgelesen. Van maandag 7 tot en met vrijdag 11 maart is steeds tussen 22:00 uur en 22:35 uur een aflevering van de vijfdelige reeks te horen: Briefe und Schriften von Erich Mühsam — Anwalt der Verstoßenen.
In het eerste kwart van de twintigste eeuw — met name in de jaren 1910-1925 — heeft Erich Mühsam een niet te verwaarlozen functie vervuld in het toen zeer roerige Duitsland: hij heft mede het gezicht bepaald van de cultuur, zowel qua letteren als algemeen maatschappelijk, in verband met een niet onaanzienlijk deel van de talrijke, ingrijpende veranderingen in het culturele en poitieke leven van Duitsland.
In genoemde jaren heeft Erich Mühsam een dagboek bijgehouden dat decennialang achtergehouden werd. In september 1994 zijn de ruim 400 bladzijden tellende dagboeken voor het eerst uitgegeven in de reeks studio dtv. De derde druk is, eveneens bij dtv, in juli 2004 uitgekomen, doch helaas inmiddels uitverkocht. Die Tagebücher bieden een kroniek van alles wat deze schrijver heeft gesignaleerd aan conflicten in de samenleving, in zijn eigen affaires en ontmoetingen en, niet te vergeten, zijn aanvaringen met het 'gezag'.
Dat dat gezag in de jaren dertig zou bestaan uit het beestentuig van Hitlers nationaal-socialisten, viel te verwachten, ook voor de auteur zelf, die de woelingen in de maatschappij heel goed wist te duiden. Hij werd, na de Rijksdagbrand, in zogeheten Schutzhaft genomen en vervolgens van het ene concentratiekamp naar het andere gesleept. Internationale pogingen om hem vrij te krijgen, liepen op niets uit: anderhalf jaar heeft het Beest uit de Afgrond Mühsam gemarteld: één voor één werden hem de baardharen uitgetrokken.
Ten slotte, in de nacht van 9 op 10 juli konden de nazi's kennelijk geen sadistische monsterlijkheden meer verzinnen en hebben ze Erich Müsam vermoord, maar gaven als verklaring voor zijn dood: zelfmoord. Zijn naam was een voorteken: hij leidde een zeer moeizaam leven.
 |
Voorzijde van de laatst verschenen dtv-editie (2004) van de Tagebücher van Erich Mühsam, vol verbijsterende zaken, welke voor ons nauwelijks te bevatten zijn. |
Erich Mühsam zag het allemaal aankomen, doordat hij in staat was structuren te doorzien. Tal van huid
ige intellectuelen zouden van hem kunnen leren, doch hun weerzinwekkende opportunisme weerhoudt hen daarvan.
zaterdag 5 maart 2011
BBC Four: Vrouwen die liefhebben in twee delen
 |
Voorplat van de Penguin-paperback van de roman Women in love (1920). |
In 1915 schreef de later beroemde, maar tijdelijk eveneens zeer beruchte [1], Britse auteur David Herbert Lawrence (1885-1930), de roman The Rainbow; in 1920 gevolgd door Women in love. Door velen, onder meer één van zijn biografen, werd hij gezien als hogepriester van de liefde.
De beide genoemde boeken vormen de basis voor de tweedelige dramaserie, die eveneens de titel Women in love draagt. Daarin spelen onder meer Rosamund Pike, Rachel Stirling en Miranda Bowen.
De korte, maar hopelijk krachtige, serie zal worden uitgezonden in twee afleveringen via BBC Four-tv; het eerste deel in de vroeg nachtelijke uren van zaterdag 26 op zondag 27 maart, tussen 00:35 uur en 03:05 uur onze tijd. Tijdens de uitzending van dit programma wordt over-geschakeld op de zomertijd, vandaar dat het lijkt of dit programma een uur langer duurt dan het geval is.
Het tweede deel wordt een week later door dezelfde zender gepresenteerd.
Het tweede deel wordt een week later door dezelfde zender gepresenteerd.
__________
[1] Berucht is deze schrijver geworden doordat zijn boek Lady Chatterley's Lover uit 1928 in beslag werd genomen op verdenking van pornografische inhoud. Na geruime tijd werd het boek in 1960 van alle blaam gezuiverd aan het einde van een uitermate geruchtmakend proces.
maandag 28 februari 2011
Vijf avonden voorlezen uit oeuvre Georg Büchner
Der Hessische Landbote
Op de avonden van maandag 28 februari tot en met vrijdag 4 maart wordt via de Duitse regionale radiozender NDR Kultur, steeds tussen 22:00 uur en 22:35 uur, een aflevering van het programma Am Abend vorgelesen voorgesteld.
Deze hele week zullen teksten klinken uit de Erzählungen und Briefe van Georg Büchner (1813-1837). Op maandag 28 februari leest Bodo Primus (*1938) uit Der Hessische Landbote van 1834.
Lenz
Voorlezing uit Lenz — Novelle, unvollendet van dezelfde auteur wordt verspreid over twee avonden. We horen dan de stem van acteur Hannes Messemer (1924-1991). Op dinsdag 1, en woensdag 2 maart kan binnen dat, in totaal ruime, uur het verhaal uit 1835 over de collega-auteur Jacob Michael Reinhold Lenz (1751-1792) aan de luisteraars worden overgebracht.
De beide laatste uitzendingen van deze week van het programma Am Abend vorgelesen zijn ingeruimd voor nog een bijdrage uit de Erzählungen und Briefe van Georg Büchner: Der grässliche Fatalismus der Geschichte, voorgelezen door Christoph Bantzer (*1936). Donderdag 3 en vrijdag 4 maart, op de gebruikelijke uitzendtijd.
Op de avonden van maandag 28 februari tot en met vrijdag 4 maart wordt via de Duitse regionale radiozender NDR Kultur, steeds tussen 22:00 uur en 22:35 uur, een aflevering van het programma Am Abend vorgelesen voorgesteld.
 |
| Grande Disco (1973), Denkmal für Georg Büchner te Darmstadt. Gerealiseerd door de Italiaanse beeldhouwer Arnaldo Pomodoro (*1926). |
 |
Jacob Michael Reinhold Lenz |
Voorlezing uit Lenz — Novelle, unvollendet van dezelfde auteur wordt verspreid over twee avonden. We horen dan de stem van acteur Hannes Messemer (1924-1991). Op dinsdag 1, en woensdag 2 maart kan binnen dat, in totaal ruime, uur het verhaal uit 1835 over de collega-auteur Jacob Michael Reinhold Lenz (1751-1792) aan de luisteraars worden overgebracht.
De beide laatste uitzendingen van deze week van het programma Am Abend vorgelesen zijn ingeruimd voor nog een bijdrage uit de Erzählungen und Briefe van Georg Büchner: Der grässliche Fatalismus der Geschichte, voorgelezen door Christoph Bantzer (*1936). Donderdag 3 en vrijdag 4 maart, op de gebruikelijke uitzendtijd.
donderdag 17 februari 2011
De 'Hollandse' vriend: Jef Last en André Gide
Documentaire op Cultura 24
De komende dagen is op het digitale televisienet Cultura 24, in ieder geval tweemaal, een herhaling te zien van de documentaire L'ami hollandais, Jef Last en André Gide. Het gaat daarbij om een bijdrage van de Tros-televisie.
De Franse auteur André Gide (1869-1951), Nobelprijswinnaar Literatuur in 1947, leerde de Nederlandse romancier Jef Last 1898-1972) kennen doordat zij een gedeelde belangstelling die zij koesterden en de bezieling die voor hen uitging van het communistische experiment in de Sovjet-Unie. Door hun kritische houding ten opzichte van diverse aspecten van de sovjet-maatschappij en de zuiveringen die daar in opdracht van Stalin plaats grepen — met als gevolg hun publicaties dienaangaande — kwamen zij zelf in levensgevaar en datheeft ertoe geleid dat beiden de Communistische Partij de rug hebben toegekeerd.
In Het innerlijk blauw van André Gide — een keuze uit het dagboek 1918-1939 komt diens Nederlandse vriendJef Last diverse keren voor, evenals de verantwoordelijke voor de zuiveringen in Rusland: Stalin; en tevens de vader der Russische revolutie: Lenin, alsmede talrijke andere figuren die in leven en werk van Gide een rol hebben gespeeld. De keuze en vertaling is gerealiseerd door Mirjam de Veth, die het 662 pagia's dikke boek tevens van een voorwoord heeft voorzien.
Uitzendingen
De uitzending van de documentaire in kwestie wordt herhaald op vrijdag 18 februari tussen 20:00 uur en 21:00 uur; een herhaling zal worden uitgezonden in de nacht van zondag 20 op maandag 21 februari, tussen 00:00 uur en 01:00 uur.
Eventuele verdere uitzendingen — tijdens de nachtelijke uren en overdag — zijn te vinden in de programmagegevens op de website van de zender Cultura 24.
De komende dagen is op het digitale televisienet Cultura 24, in ieder geval tweemaal, een herhaling te zien van de documentaire L'ami hollandais, Jef Last en André Gide. Het gaat daarbij om een bijdrage van de Tros-televisie.
 |
| Voorzijde van de Nederlandse editie van Gide's dagboeken uit de periode 1918-1939. |
In Het innerlijk blauw van André Gide — een keuze uit het dagboek 1918-1939 komt diens Nederlandse vriendJef Last diverse keren voor, evenals de verantwoordelijke voor de zuiveringen in Rusland: Stalin; en tevens de vader der Russische revolutie: Lenin, alsmede talrijke andere figuren die in leven en werk van Gide een rol hebben gespeeld. De keuze en vertaling is gerealiseerd door Mirjam de Veth, die het 662 pagia's dikke boek tevens van een voorwoord heeft voorzien.
Uitzendingen
De uitzending van de documentaire in kwestie wordt herhaald op vrijdag 18 februari tussen 20:00 uur en 21:00 uur; een herhaling zal worden uitgezonden in de nacht van zondag 20 op maandag 21 februari, tussen 00:00 uur en 01:00 uur.
Eventuele verdere uitzendingen — tijdens de nachtelijke uren en overdag — zijn te vinden in de programmagegevens op de website van de zender Cultura 24.
Abonneren op:
Posts (Atom)
