VS-schrijver en milieuactivist Peter Matthiessen

In het programma Voorbij de tijd van Omroep BOS dat wordt uitgezonden op woensdag 21 december, via Nederland 2, tussen 16:10 uur en 17:00 uur, kunt u kijken naar een portret van de Amerikaanse auteur Peter Matthiessen (geboren 1927), die één der meest gelezen reisboeken aller tijden heeft geschreven: De Sneeuwluipaard. Daarvoor werd hij, in 1980, voor de eerste keer onderscheiden met de National Book Award.
Samen met filmmaker Pat van Boeckel blikt zenboeddhist Peter Matthiessen ─ die tevens bioloog en milieuactivist is, alsmede wereldreiziger ─ terug op zijn leven.
__________
Foto uit 2008, genomen tijdens een optreden van Peter Matthiessen voor New York Public Radio, in het kader van een promotietour voor zijn roman Shadow Country

Emily Brontë's sterfdag wordt heden herdacht

Emily Jane Brontë, geschilderd
door broer Branwell (1807-1848).

Op deze dag in 1848 overleed de Engelse schrijfster Emily Jane Brontë, die wereldvermaardheid verwierf met haar roman Wuthering Heigths, voor het eerst verschenen in 1847. Ze werd geboren op 30 juli in 1818 te Thornton (West Riding, Yorkshire).
Ze benaderde, net als haar beide zussen Charlotte (1816-1855) en Anne (1820-1849) de uitgevers onder een pseudoniem. Ellis Bell heette ze, hetgeen ook een mansnaam had kunnen zijn en daardoor kreeg ze de gelegenheid. De zussen gebruikten in de contacten met uitgevers eveneens de familienaam Bell, met daarbij de voornamen Currer en Acton.
Die enige roman van Emily Brontë is in het Nederlands in ieder geval onder drie titels uitgegeven: Woeste Hoogten, De woeste hoogte, Het huis der stormen. Tevens maakte ze naam met een klein, poëtisch oeuvre, waaruit de latere romanschrijfster Daphne du Maurier (1907-1989) aan de kop van elk hoofstuk van haar boek The loving spirit (NL: Janet) een of meerdere gedichten heeft gebruikt.

Adalbert von Chamisso in Am Abend vorgelesen

Adalbert von Chamisso.

Op maandag 19 december begint in het programma Am Abend vorgelesen van de Duitse regionale radiozender NDR Kultur de presentatie van de vijfdelige reeks voorlezingen uit de novelle Peter Schlemils wundersame Geschichte uit 1814 van de Duitse schrijver Adalbert von Chamisso (1781-1838). De stem die voorleest is van toneelspeler, hoorspelacteur Klaus Nägelen (*1927). Hoewel ons daarover geen gegevens hebben bereikt, zou u er van mogen uitgaan dat het om de herhaling van eerder ─ soms enige decennia eerder ─ opgenomen voorlezingen gaat.
Uitzending van het geheel wordt gerealiseerd op de avonden van maandag 19 tot en met vrijdag 23 december, steeds tussen 22:05 uur en 22:35 uur.

Vaclav Havel stierf, 75 jaar oud, op 18 december

Schrijver en politicus
Hij was een tijdlang president van de Tsjechische republiek, nadat hij tevoren als dissident jegens het heersende systeem had geageerd en daarvoor in de gevangenis was gegooid.
Over die tijd heeft de zondag 18 december overleden dramaturg, dichter en essayïst Vaclav Havel (1936-2011) gepubliceerd. In de context van het overlijden opvallend genoeg heeft hij zich eveneens uitgelaten over de Noord-Koreaanse monsterlijke, eigen volk zwaar vernederende, dictator Kim Jong Il, die vrijwel gelijktijdig met Havel overleed, zij het op 'slechts' 69-jarige leeftijd.

Ruime aandacht alom
Aangezien dezer dagen wel alle denkbare publiciteitsmogelijkheden zullen worden benut om de overleden schrijver en politicus in, meestentijds, het juiste licht te plaatsen, verwijzen we u hier naar dag-, week en/of maandbladen, culturele tijdschriften, radio en televisie, alsmede het uitingsmedium van deze tijd: het internet.
__________
Afbeeldingen 
1. Voorzijde van het in 1992 in Nederlandse vertaling verschenen boek met Redevoeringen van een president uit 1990.
2. Voorplat van de Nederlandsew editie van Brieven aan Olga, Overdenkingen uit de gevangenis van dezelfde (toen nog dissidente) Tsjechische auteur Vaclav Havel.

Sterfdag van Dorothy Sayers wordt heden herdacht

Plaquette ter nagedachtenis
van Dorothy Sayers.

Romancière en theoloog
Een Engelstalige culturele figuur die vandaag wordt herdacht, is de schrijfster en theoloog Dorothy Sayers, die is overleden op 17 december 1957 te Witham in het graafschap Essex, waar ze met haar echtgenoot sedert 1926 woonde. Ze was de bedenkster van onder meer de speurneus Lord Peter Wimsey, over wie ze diverse romans schreef, welke later zijn verfilmd, resp. als televisiereeks zijn uitgezonden.
Dorothy Sayers werd geboren te Oxford op 13 juni 1893. In 1915 promoveerde ze cum laude in de middeleeuwse letterkunde. Acht jaar later verscheen haar eerste roman, waarin de dany-detective Lord Peter Wimsey als protagonist fungeerde, die uiteindelijk in veertien romans en korte verhalen zijn rol zou blijven vervullen. In 1936 werd één van de Lord Peter-verhalen als toneelstuk opgevoerd. Lord Peter-verhalen zijn eveneens in het Nederlands verschenen.

Een van de romans
met Lord Peter.

Minder bekende kanten
Aardig wat minder bekendheid genieten haar boeken met een andere speurder als protagonist: Montague Egg. En evenmin is het tot de meeste van haar lezers doorgedrongen dat de schrijfster zich ook met theologische thema's heeft uiteengezet, onder meer in het stuk The Man Born to be King dat in het Nederlands als Het grootste drama dat ooit werd opgevoerd, dat reeds snel na verschijnen in ons land in de ramsj belandde (geboden versie 49 cent), en waarvan ik in 1995 nog eens een exemplaar voor een stuiver heb kunnen kopen.
Dorothy Sayers vertaalde ook, onder meer Tristan en het Roelandslied. Ze wilde ook nog Dantes Divina Commedia vertalen, doch daarvan is het niet meer gekomen.

The verb van BBC Radio 3 over Christina Rossetti

Christina Rossetti.

In het literatuurprogramma The verb van de Britse cultuurzender BBC Radio 3 wordt op vrijdag 16 december ─ tussen 23:00 uur en 23:45 uur onze tijd ─ aandacht besteed aan het leven en het oeuvre van de Engelse dichteres Christina Rossetti (1830-1894).
In directe aansluiting daarop wordt een nieuwe gedicht op muziek van de in trinidad geboren, doch reeds sedert 1989 in Engeland woonachtige performance poet Anthony Joseph voorgesteld.

Eén van de talrijke gedichten van Christina Rossetti, waarin haar sterke gevoeligheid blijkt, is getiteld
Seasons:

In Springtime when the leaves are young,
Clear dewdrops gleam like jewels, hung
On boughs the fair birds roost among.

When Summer comes with sweet unrest,
Birds weary of their mother's breast,
And look abroad and leave the nest.

In Autumn ere the waters freeze,
The swallows fly across the seas:─
If we coul fly away with these!

In Winter when the birds are gone,
The sun himself looks starved and wan,
And starved the snow he shines upon.

13 december was geboortedag van Heinrich Heine

Op deze dertiende december werd in het jaar 1797 de Duitse dichter Heinrich Heine geboren te Düsseldorf; hij overleed op 17 februari 1856 te Parijs, waar hij vanaf 1831 werkte. Eén van de redenen waardoor hij in ons land relatief bekend is gebleven, betreft zijn opvatting dat in Nederland alles vijftig jaar later gebeurt.
Heine was een vertegenwoordiger van de romantiek; zijn naam wordt, als men het over de klassieke Duitse letteren heeft, veelal in één adem genoemd met twee van zijn tijdgenoten die als pijlers der Duitse literaire romantiek gelden: Johann Wolfgang von Goethe (1749-1832) en Friedrich (von) Schiller (1759-1805), al is het niet zo zeker of de beide anderen deze Heine wel als evenknie zouden hebben beschouwd. Maar kom, ook tussen Goethe en Schiller liepen de contacten niet altijd volgens de regelen der grote, al dan niet literaire, kunst.
Heinrich Heine schreef veel verzen, die bij tijd en wijle werden verguisd, onder meer door Neerlands schrijvende en publicerende incarnatie van pseudologia fantastica: Boudewijn Buch (1948-2002), die een zeer duidelijke, bij tijd en wijle maniakale, voorkeur aan de dag legde voor (onder meer) Heine-collega Köt(h)e en voor een rockster, die hij omschreef als Mik Tsjekker.
__________
Afbeelding: Heinrich Heine; portret uit 1831 door Moritz Daniel Oppenheim (1800-1882).