Geboortedag Gerhart Hauptmann vandaag herdacht

De Duitse auteur en
winnaar van de Nobelprijs
Letteren (1912). Foto uit
1914 van Nicola Perscheid.

In 1912 werd de Nobelprijs voor de Letteren toegekend aan de Duitse auteur van vooral toneelstukken met een sterk sociaal engagement: Gerhart Hauptmann, die toen vijftig jaar oud was; hij overleed in 1946. Op dat moment zal niemand er aan hebben gedacht dat deze zelfde man zich zou encanailleren met de partij van Adolf Hitler en zich zelfs zo ver zou verlagen dat hij in het openbaar de Hitlergroet bracht.
Filosoof Ludwig Marcuse (1894-1971), een gemoedelijk man en iemand die wist dat in het leven niet alles kon lopen zoals men zich dat had voorgesteld, of had gehoopt, heeft in een van zijn essays laten weten dat hij geen respect meer voor deze grootmeester uit een belangrijke periode der Duitse literatuur van, vooral, de eerste helft van de twintigste eeuw, juist vanwege zijn engagement voor de kongsi van de Grootste Misdadigers uit de Duitse geschiedenis, en dat kan men begrijpen.

Reportage over toneelschrijver Alan Ayckbourn

De Britse televisiezender BBC One presenteert op dinsdag 15 november een reportage over de Britse auteur, van voornamelijk blijspelen: Alan Ayckbourn ─ Greetings from Scarborough luidt de titel. Hij werd in 1939 geboren.
In ons land is deze schrijver bekend geworden door zijn komedie Slippers, populair geworden bij het Nederlandse theaterpubliek, voornamelijk door het optreden van Mary Dresselhuys (1907-2004), die tot op zeer hoge leeftijd 0p de planken heeft gestaan.
In de reportage, die zal worden gepresenteerd door Alan Yentob, en die zal worden uitgezonden tussen 23:35 uur op genoemde datum en 00:45 uur in de nacht op woensdag 16 november, wordt onder meer gezocht naar een antwoord op de vraag waardoor die enorme populariteit is ontstaan. 

Hoe komt het dat deze auteur volgens heel velen de beste toneelschrijver van deze tijd is?
Elk nieuw stuk gaat steevast in première in het Stephen Joseph Theatre in Scarborough.
Een herhaling zal worden uitgezonden op in de nacht van zondag 18 op maandag 19 december, tussen 00:00 uur en 01:05 uur onze tijd, in het BBC Four/programma Imagine . . .
__________
Afbeeldingen
1. Auteur Alan Ayckbourn. Foto overgenomen van diens website.
2. Het Stephen Joseph Theatre in Scarborough.

Portret van schrijver Adriaan Morriën: oude ogen

Neerlands digitale televisiekanaal Cultura 24 presenteert op vrijdag 11 november een filmportret van de Nederlandse auteur, dichter, vertaler, criticus en essayist Adriaan Morriën (1912-2002). Deze documentaire stamt uit 1993, toen de man 81 jaar was. Gedurende één dag is deze heer van de letteren gevolgd, in zijn huis aan de Plantage Muidergracht in Amsterdam.

De film is op genoemde zender te zien tussen 20:00 uur en 21:00 uur. Eventuele herhalingen kunt u wellicht vinden in de Programmagegevens op de website van de zender in kwestie.
In een interview, dat op 21 oktober 1999 is gepubliceerd in de Volkskrant, heeft de schrijver in kwestie de gedenkwaardige uitspraak gedaan: "Ik heb me voorgenomen als ik dood ben niet meer te schrijven. Ik ga niets doen."
Hij zal nu veel vrije tijd hebben, als hij zich inmiddels niet toch heeft laten verleiden de pen opnieuw ter hand te nemen.
__________
De foto van de auteur is overgenomen van een website die geheel is gewijd aan Adriaan Morriën, zijn lust en zijn leven: schrijven.

Bram Stoker en Margaret Mitchell werden beiden op 8 november geboren, maar met 53 jaar afstand

Margaret Mitchell.
Foto uit 1941.

Margaret Mitchell
Ze zijn beiden geboren op 8 november, en tegenwoordig nog steeds ongeveer even beroemd als ze een halve eeuw geleden waren: de Ierse schrijver Bram Stoker, geboren in 1847, en de Amerikaanse Margaret Mitchell, die in 1900 het levenslicht zag. Laatstgenoemde werd en bleef tot op de huidige dag beroemd door haar ene boek: de roman Gone with the wind (Nederlands Gejaagd door de wind), gepubliceerd in 1936. Daarvoor werd ze met de Pulitzer Prijs onderscheiden. De Nederlandse vertaling is in 1940 verschenen. Tot die onsterfelijke roem werd mede bijgedragen door de verfilming van Victor Fleming (1889-1949), in 1939, met Vivien Leigh (1913-1967) en Clark Gable (1901-1960) in de voornaamste rollen. Zijn aandeel in deze film was zijn meest befaamde daad, en bezorgde hem, mede, de bijnaam King of Hollywood.
Schrijfster Margaret Mitchell overleed, net als de regisseur van de verfilming van Gone with the wind, in 1949. Sommigen meenden dat ze nog heel wat van die prachtige boeken zou hebben geschreven als ze maar verder had geleefd. Veel meer dan gissen is zulks echter niet.

De Ierse auteur Bram
Stoker, de vader van de
Dracula-verhalen.

Bram Stoker
De Ier Bram Stoker werd op deze dag in 1847 geboren en hij overleed op 20 april 1912. Hoewel hij meer boeken heeft geschreven dan zijn Amerikaanse collega, die nog net in de negentiende eeuw werd geboren, is hij eigenlijk ook alleen bekend gebleven vanwege dat ene boek over de Vampier uit Transsylvanië: Dracula, voor het eerst uitgekomen in 1897, zes jaar na zijn eerste boek. In 1914 publiceerde hij nog een bundel verhalen, met eveneens de naam Dracula in de titel. Bram Stoker werd niet zelden gekwalificeerd als de vader van Dracula. Zijn boek werd diverse keren verfilmd. De meest acceptabele, want hilarische en niet alleen maar slagtandje-in-wording tonend was de versie van Roman Polanski uit 1967: The Fearless Vampire Killers, met de Nederlandse titel Met Jouw Tanden in mijn Nek.

Tien avonden Michael Koolhaas op NDR Kultur

Voorplat van een
Nederlandse editie
van genoemd boek.

Literair genie Heinrich von Kleist
De verwachting die we verleden week hebben uitgesproken in verband met werk van de schrijver Heinrich von Kleist (1777-1811) in ons artikel van donderdag 3 november ─ en het voorlezen daaruit in het radioprogramma Am Abend vorgelesen van de Duitse zender NDR Kultur, dat elke werkdag tussen 22:05 uur en 22:35 uur wordt uitgezonden ─ is bewaarheid. De komende tien werkdagen ─ maandag de 7de tot en met vrijdag de 11de november, en in de volgende week van maandag de 14de tot en met vrijdag de 18de november ─ wordt voorgelezen door de befaamde Duitse toneel-, televisie- en filmacteur Rolf Boysen (*1920) uit het verhaal ─ sommigen vinden het boek een roman ─ Michael Koolhaas van de hier genoemde Duitse geniale schrijver.

Achtergronden
De eerste druk van Michael Koolhaas werd gerealiseerd in de juni-uitgave 1808 van Phöbus ─ Ein Journal für die Kunst, maandblad onder redactie van Kleist zelf en Adam Heinrich Müller (1779-1829), econoom, publicist en literair criticus.
Daarbij moet echter worden aangetekend dat in die editie het eerste kwart van het hele verhaal werd gepubliceerd.

Ludwig Achim von Arnim.
Portret uit 1805 door
Peter Eduard Ströhling
(1768-1826).

Achim von Arnim (1781-1831) kwalificeerde het afgedrukte als "eine treffliche Erzählung, wie es wenige gibt."
In de editie van Kleists Erzählungen uit 1810 (deel 1) draagt de geschiedenis ook nog een ondertitel: Aus einer alten Chronik.

Oorsprong
Het is niet uitgesloten dat het idee voor Michael Koolhaas uit Kleists studietijd stamt. Een van zijn docenten suggereerde aan de hand van een essay dat men ook de mogelijkheid moet hebben om zelf voor recht te zorgen als de staat het laat afweten.
De belangrijkste bron voor deze geschiedenis is echter afkomstig van Peter Hafftitz: Nachricht von Hans Kohlhasen, einem Befehder derer Chur-Sächsischen Lande. . . 
Michael Koolhaas is een gevleugeld woord geworden waarmee  iemand kan worden aangeduid die geen recht wedervaart en zelf in actie komt om voor recht te zorgen.

Am Abend vorgelesen: Das Erdbeben in Chile

Naar een historisch gebeuren
In de reeks Am Abend vorgelesen, die op de meeste werkdagen van het jaar, en daarmee vijf dagen per week door de regionale Duitse radiozender NDR Kultur wordt uitgezonden, is de beurt op vrijdag 4 november aan de Duitse grootmeester der letteren Heinrich von Kleist, geboren op 18 oktober 1777, en overleden op 21 november 1811. We zullen hem de komende weken derhalve nog wel vaker tegenkomen.
Op 4 vrijdag 4 november wordt in genoemd programma voorgelezen uit Das Erdbeben in Chile. Dat verhaal is gebaseerd op een ware gebeurtenis op 13 mei 1647 in genoemd land, waarbij de stad Santiago werd verwoest.

Eerst gepubliceerd in tijdschrift
De eerste versie van dit verhaal is verschenen in het Morgenblatt für gebildete Stände van uitgever Cotta, in de editie van 10-15 september 1807. Het gehele verhaal besloeg 29 alinea's.
In de boekuitgave van de Erzählungen, uitgekomen in 1810, heeft de uitgever het geheel tot drie grotere afdelingen samengevoegd, zonder daarbij de tekst zelf aan te tasten.
In de ééndelige editie van de Sämtliche Werke, in 1968 uitgegeven door Winkler in München, beslaat het verhaal elf dicht bedrukte bladzijden.
__________
Afbeelding: Tekening van Peter Friedel uit 1801, in opdracht van de geportretteerde, die deze heeft bedoeld voor zijn verloofde Wilhelmine von Zenge.

Cultura 24: Veel aandacht voor Remco Campert

In het centrum van de aandacht
Dat de Nederlandse schrijver Remco Campert (geboren 1929) dezer dagen zeer nadrukkelijk in de belangstelling staat, is niet zo verwonderlijk als men bedenkt dat zijn opzienbarende boek uit 1961, Het leven is verrukkulluk een halve eeuw na verschijnen, in de dertigste druk, al bijna twee weken op vele stapels in de Openbare Bibliotheken in ons land verkrijgbaar is voor nop; officieel voor de vaste cliëntèle van de OB, in de praktijk kan iedere bezoeker die even binnenwandelt een exemplaar meenemen, en dat is en blijft een goede zaak. Nederland leest is het motto waaronder dit boek verschijnt en de manifestatie zich van 21 oktober tot en met 18 november aan oog en oor der geïnteresseerden voltrekt.

Woensdag 2 november
Vanaf woensdag 2 november zijn er op het digitale televisiekanaal Cultura 24 drie programma's over Remco Campert te zien en daarnaast figureert hij nog in twee uitzendingen, die samen één gebeurtenis documenteren. Dat laatste is het geval in Chabot, Mulder en Campert: Tot zoens (1), een NTR-programma waarvan het eerste deel wordt gepresenteerd tussen 20:00 uur en 20:41 uur.
In aansluiting volgt, tot 21:00 uur, een gesprek met Remco Campert in de herhaling van een aflevering van het tv-programma Knetterende Letteren.

Donderdag 3 november

Foto: Cleo Campert.
Afgedrukt op het 
achterplat van de
Nederland Leest-
editie 2011: Het
leven is verrukkulluk.

Op 3 november wordt het tweede deel van de registratie van het theaterprogramma met Bart Chabot, Jan Mulder en Remco Campert: Tot zoens uitgezonden, tussen 20:00 uur en 20:51 uur, direct gevolgd, tot 21:00 uur, door een aflevering van het altijd kort durende programma Op het nachtkastje, waarin Remco Campert ook als protagonist heeft gefungeerd.

Vrijdag 3 november
Op de laatste werkdag van de lopende week zendt Cultura 24 een herhaling uit van Avro's Close up-aflevering van remco Campert, een zondagskind. Die aflevering betreft een documentaire over deze auteur, welke werd uitgezonden ter gelegenheid van diens zeventigste verjaardag, die op 28 juli 1999 heeft plaatsgegrepen.