Vijf voordrachten uit werk Johann Peter Hebel (1)

In het, op deze site veelvuldig aan de orde gekomen, programma Am Abend vorgelesen van de regionale Duitse radiozender NDR Kultur worden de komende twee weken ─ in beide gevallen, zoals gebruikelijk, van maandag tot en met vrijdag, steeds tussen 22:05 uur en 22:35 uur ─ in totaal tien voordrachten gehouden door acteur Manfred Schradi (1921-1996), uit de verhalen van de Duitse schrijver Johann Peter Hebel (1760-1826). De data met betrekking tot het leven van de voorlezer geven reeds aan dat het hier gaat om oudere opnamen, maar wie het werk van Hebel een beetje kent, zal dat geen enkel bezwaar vinden.
De verhalen in kwestie ─ vijf deze week, en evenzovele in de week die daarop aansluit ─ zijn alle afkomstig uit Schatzkästlein des rheinischen Hausfreundes, uitgegeven door Cotta te Stuttgart in 1811.
Deze week zijn dat Drei Wünsche op maandag 28 november; Kannitverstan op dinsdag 29 november, op woensdag de 30ste november gevolgd door Merkwürdiges Schicksal eines jungen Engländers. Op donderdag 1 december wordt de reeks voortgezet met Unverhofftes Wiedersehen, waarna op vrijdag, de tweede dag van de laatste maand van het jaar 2012, het verhaal Hilfe in der Not deze eerste helft van de reeks afgesloten.
Uit het oeuvre van Hebel staan vanaf maandag 28 november vier onderdelen uit zijn (in totaal negentien) Mancherlei Gute Lehren. Die kunt u raadplegen door hier te klikken.
__________
Afbeelding: Johann Peter Hebel; pastel uit 1795 van Philipp Jakob Becker (1763-1829).

Guido Gezelle is op 27 november 1899 overleden

In het voorlaatste jaar van de negentiende eeuw ─ en wel op 27 november 1899 ─ is de Vlaamse dichter Guido Pieter Théodore Joseph Gezelle te Brugge overleden. Hij was op 1 mei 1830 in diezelfde Belgische stad geboren, waar nu een plein naar hem is genoemd met daarop een standbeeld van deze zeer vruchtbare poëet. In de tijd dat ik van de (toen nog) lagere school overstapte naar het middelbaar onderwijs, bleek de eerste bijdrage in de bloemlezing die we in de eerste lyceum-klas gebruikten [1] De ballade van Boerke Naas te zijn. Daar bestond toen minder weerstand tegen dan in die dagen gebruikelijk was tegen de verplichte literatuur. Dat kwam voornamelijk door het humoristische element.

De positieve keerzijde daarvan was dat je, desgewenst, meteen een ruimere woordenschat kreeg, doordat menig begrip voor ons noorderlingen niet bepaald alledaags was: leeuwenhert, zevenschot, alzo, bacht, tronk enz.

Gezelle zal ongetwijfeld levendiger zijn gebleven in Vlaanderen dan dit in de Noordelijke Nederlanden het geval is.
Zie tevens het artikel van heden op onze zustersite Tempel van het fin de siècle. Eveneens verwijzen we hier naar een reeks spreuken van Gezelle in onze bijdrage van vandaag op onze zustersite Tempel der Wijze Woorden. En op onze zustersite Tempel der Dichtkunst hebben we vandaag drie van Gezelles Kleengedichtjes opgenomen.

[1] W.L.M.E. van Leeuwen en F.G.A. Stemvers: Verhalen en Liederen I. Groningen, J.B. Wolters.

__________

Afbeeldingen:

1. De Vlaamse dichter Guido Gezelle. Portret naar een oude fotografie.

2. Boerke Naas, naar de gelijknamige ballade van Guido Gezelle. Portret door Pieter Dierckcx (1871-1950).

BBC Radio 3: 'The verb' over het woord sparkling

John Keats, portret door
William Hilton (1786-1839).
Hangt in de National Portrait
Gallery te London.

De aflevering van 'The verb', het literatuurprogramma van de Britse cultuurzender BBC Radio 3, dat op vrijdag 25 november kan worden beluisterd tussen 23:00 uur en 23:45 uur, heeft een speciaal thema ─ al zou je tevens kunnen zeggen dat het een speciale aflevering is over ─ het woord sparkling.
Daarin komt tekstmateriaal voor van William Shakespeare (1564-1616) en van John Keats (1795-1821) uit de tijd der Engelse klassieke dichters, aangevuld met nieuw werk van Jo Shapcott (*1953), een veelvuldig gelauwerde dichteres, en tevens van Val McDermid (*1955); laatstgenoemde geldt als bestselling, award winning crime writer.

Vandaag in 1916 stierf de schrijver Jack London

Jack London in 1903.

Op deze dag, 22 november, in het jaar 1916 overleed in het Californische Glen Ellen de schrijver Jack London, een pseudoniem van John Griffith die op 12 januari in 1876 was geboren. Een doorzetter, die leefde en leed in uitersten. Hij heeft tal van slecht betaalde baantjes vervuld, maar heeft aan de andere kant met zijn werk als journalist en auteur ─ die een tijdlang over de hele wereld intensief werd gelezen ─ ook heel veel geld verdiend. Ook vandaag de dag worden diverse van zijn boeken nog weer herdrukt, vooral als er weer een verhaal van Jack London is verfilmd.
Over deze bijzondere man is op deze site een lang artikel te vinden, dat door Belgische dagbladen werd aanbevolen vanwege de omvangrijke, veelzijdige inhoud. Die bijdrage is op 9 april 2008 verschenen onder de titel Jack London ─ Een heel vat vol tegenstrijdigheden.

NDR ─ Kulturforum: Ingolstadt liegt in Amerika

Marieluise Fleißer
De regionale Duitse radiozender NDR Kultur presenteert op dinsdag 22 november, in de nieuwste aflevering van het programma Kulturforum ─ die zal worden uitgezonden tussen 20:05 uur en 21:00 uur onder de titel Ingolstadt liegt in Amerika.
Daarin wordt een portret geschetst vand e Duitse schrijfster Marieluise Fleißer (1901-1974), die haar grootste bekendheid te danken heeft aan haar Dramen, en vooral twee toneelstukken, te weten Fegefeuer in Ingolstadt (uit 1926) en Pioniere in Ingolstadt waarvan de eerste versie stamt uit 1928.

Hulp van Brecht
Boze tongen ─ onder dewelke zich die van de Duitse literatuurpaus in ruste, Marcel Reich-Ranicki (*1920) bevindt ─ beweren dat Marieluise Fleißer die stukken alleen maar zo adequaat heeft kunnen produceren doordat ze in die jaren als geliefde van één der grootste dramaturgen (uit de eerste helft) van de twintigste eeuw, Bertolt Brecht (1898-1956) fungeerde en van hem de juiste tips heeft gekregen.

Driedelige editie
In 1972 is er een driedelige editie met Gesammelte Werke ─ samen zo'n 1.150 pagina's ─ bij Suhrkamp in Franlfurt am Main verschenen. Het eerste deel bevat de Dramen; in het tweede deel zijn een roman, verhalend proza en essays opgenomen; het derde deel biedt de Gesammelte Erzählungen.

NDR Kultur herdenkt Kleist in Sonntagsstudio

Twee eeuwen geleden
Op 21 november is het tweehonderd jaar geleden dat de in 1777 [1] geboren Duitse schrijver Heinrich von Kleist een einde aan zijn leven maakte. Hij wilde dat niet alleen doen en had in de loop van zijn laatste periode al diverse anderen gevraagd of ze hem daarin wilden vergezellen, doch de meesten waren van mening dat er wel een (paar) steekje(s) loszaten bij deze Heinrich. 
Uiteindelijk is het hem gelukt een medestander te vinden in de persoon van Henriette Vogel (*9 mei 1780) die aan kanker leed. Ze spraken af voor 21 november van 1811 in een herberg te Potsdam, waarna ze samen de hand aan zichzelf geslagen hebben.

Graf van Heinrich von Kleist en Henriette Vogel.
Foto: 15 maart 2005, genomen door Doris Antony.

Sonntagsstudio
In het programma Sonntagsstudio van de regionale Duitse radiozender NDR Kultur, uit te zenden tussen 20:05 uur en 22:00 uur, wordt een spuertocht gerealiseerd door het leven en het oeuvre van (Bernd) Heinrich (Wilhelm) von Kleist. Dat gebeurt aan de hand van gedichten en brieven van de man zelf, maar ook op basis van minder bekend geworden prozateksten en tevens met behulp van uitspraken die tijdgenoten hebben gedaan over deze geniale man der Duitse letteren.
Op zijn tweehonderdste sterfdag begint op dezelfde radiozender de vijfdelige reeks voorlezingen uit Kleists verhaal Die Marquise von O... Edith Clever leest. Dat gebeurt in het op deze site veelvuldig aan de orde gekomen programma Am Abend vorgelesen.
____________
[1] Hoewel de officiële gegevens vermelden dat Heinrich von Kleist op 10 oktober van genoemd jaar het levenslicht zag, beweerde hij zelf dat het op 18 oktober is geweest.

Joost van den Vondel: werd 17 november geboren

Het is inmiddels even geleden ─ 't was in het jaar 1587 ─ dat één der grootste Nederlandse dichters, genaamd Joost van den Vondel, te Keulen werd geboren. De man, die eveneens middenstander was, is op 5 februari 1679 overleden. Hij heeft een enorm oeuvre nagelaten, waarvan Gysbrecht van Aemstel ongetwijfeld nog steeds de grootste bekendheid geniet, al zal dat meer en meer slechts qua titel zijn en niet qua inhoud.
In mijn gymnasiumtijd heb ik, voor het vak Nederlands, de Rey van Clarissen ─ "O Kerstnacht schoner dan de dagen...." ─ daaruit voorgedragen, doch ook toen ─ en dat is inmiddels prehistorie want een halve eeuw geleden ─ werd er tegen dergelijke literaire uitingen voornamelijk aangekeken als een middel om schoolkinderen onnodig te belasten met zinloze zaken, zoals bijna allen, die ik me uit die jaren herinner, dat ook vonden van het meesterwerk uit de negentiende eeuwse Nederlandse letteren: Camera obscura uit 1839 van Hildebrand (Nicolaas Beets: 1814-1903).
Toch is er in de tweede helft van de twintigste eeuw nog flink wat over Vondel gepubliceerd, onder meer in reeksen die (mede) ten behoeve van het onderwijs in de Nederlandse letteren werden gepubliceerd, zoals Literaire verkenningen, een serie van uitgever A.W. Sijthoff te Leiden.
In 1970 is in die reeks uitgekomen, geschreven door Cath. Ypes, Met Vondel van de Rode Zee naar de Chinese Muur ─ Reien uit zijn toneelwerk. Een jaar eerder was in dezelfde serie een deel, geschreven door L. Rens, verschenen met de titel O zoete vrijheid! ─ Vondel als strijder voor vrijheid en vrede.
Prof. B.H. Molkenboer zag in Vondel een man met een christelijke boodschap, getuige zijn bijdrage in een reeks getuigen van Christus. Deze geleerde uit de orde der Dominicanen had reeds in 1913 bij Paul Brand een bundel Vondelschetsen in het licht gegeven: uitgekomen in de Witte Bibliotheek.
Vondels Spelen zijn onder meer in de Nederlandsche Bibliotheek van de Maatschappij voor Goede en Goekope Lectuur te Amsterdam uitgegeven, aangevuld met een bundel Kultuurbeschouwende inleiding tot Vondels spelen. De belangrijkste van diens spelen zijn eveneens in een tweedelige Elsevier-reeks uitgekomen, onder meer met een donkerbruine leren rug.
Naar aanleiding van de driehonderste sterdag van Vondel in 1979 hebben de uitgevers Martinus Nijhoff, Tjeenk Willink en Noorduijn een bundel artikelen uitgegeven onder de titel Visies op VONDEL na 300 jaar Twee decennia later kocht ik dat fraai staaltje uitgeefkunst in een de tand des tijds trotserende paperback voor een rijksdaalder bij de bekendste dumpboekwinkel van de Nederlanden.